<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom"><title>观颐斋</title><link href=""/><updated>2026-05-24T16:48:52Z</updated><id/><author><name>AcuHerb</name><email>acuherb@foxmail.com</email></author><generator uri="https://gohugo.io/" version="0.161.1">Hugo</generator><entry><title>中医问诊患者自述症状指南</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/</id><updated>2026-03-08T11:22:52Z</updated><summary>看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;为了帮助医生准确辨证，请您在描述病情时，尽量围绕以下几个方面，详细说明自己的主观感受与变化。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="一患者应描述的核心症状类别"&gt;&lt;span&gt;一、患者应描述的核心症状类别&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%82%a3%e8%80%85%e5%ba%94%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%9a%84%e6%a0%b8%e5%bf%83%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%b1%bb%e5%88%ab" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;请对照以下“中医问诊十个法则”，描述您身体的关键变化：&lt;/p&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="1-睡眠相关"&gt;&lt;span&gt;1. 睡眠相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e7%9d%a1%e7%9c%a0%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否一觉到天亮？是否每天定时醒来（如凌晨1-3点、3-5点固定醒）？是否多梦？入睡困难还是易醒？醒后能否快速再入睡？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我最近每晚10点上床，但凌晨2点必醒，醒后要到4点才能再睡着，中间总做梦，梦到吵架；以前能睡到早上7点，现在睡不够。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="2-胃口相关"&gt;&lt;span&gt;2. 胃口相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e8%83%83%e5%8f%a3%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否有饥饿感？是否想吃东西（特别想吃甜、咸、辣等）？还是完全没有胃口？吃一点就饱还是容易饿？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我现在不觉得饿，看到饭没兴趣，以前能吃两碗，现在吃半碗就胀；特别想吃甜的，但吃了又不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="3-大便相关"&gt;&lt;span&gt;3. 大便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e5%a4%a7%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否便秘（几天一次）？大便颜色（黄、黑、绿）？是否腹泻（稀水便、黏液便）？是否臭或不臭？排便是否费力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我大便3天一次，干硬像羊屎，颜色深黄，排便时要很用力；以前每天一次，软黄成形。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="4-小便相关"&gt;&lt;span&gt;4. 小便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e5%b0%8f%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：小便颜色（淡黄、深黄、清白）？是否频尿（白天/晚上次数）？排尿困难（尿不尽、量少）？无尿意还是尿急？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我小便深黄，白天要跑5-6次厕所，晚上起夜2次，每次尿量少，尿完还想尿；以前小便淡黄，白天4次，晚上不起夜。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="5-口渴相关"&gt;&lt;span&gt;5. 口渴相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e5%8f%a3%e6%b8%b4%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否口渴？想喝冷水还是温水？喝了水后是否能止渴？还是“喝了像没喝”？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我总觉得渴，但不想喝冷水，只想喝温的；喝一大杯还是渴，嘴里发干。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="6-寒热相关"&gt;&lt;span&gt;6. 寒热相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e5%af%92%e7%83%ad%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：平时身体感觉热还是冷？手脚是否冰凉？冬天/夏天手脚温度有变化吗？睡觉时盖被子是否觉得热或冷？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手脚一直冰凉，冬天更冷，盖两床被子还是脚冰；以前手脚温热，冬天也不冰。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="7-出汗相关"&gt;&lt;span&gt;7. 出汗相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e5%87%ba%e6%b1%97%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否容易出汗？白天不动也出汗（自汗）？晚上睡觉出汗（盗汗）？出汗部位（头、背、手脚）？是否出汗不止？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我白天不动也出汗，尤其头和背，吃饭时汗流浃背；晚上睡觉也出汗，枕头湿一片，醒来汗止。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="8-体力与精神相关"&gt;&lt;span&gt;8. 体力与精神相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e4%bd%93%e5%8a%9b%e4%b8%8e%e7%b2%be%e7%a5%9e%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：精神好不好？是否容易疲惫？早上起床是精神奕奕还是累得起不来？能否集中注意力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我每天没精神，上班坐一会儿就累；早上起床像没睡够，要挣扎半小时才能起来；以前早上起来精力充沛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="9-性功能相关成人"&gt;&lt;span&gt;9. 性功能相关（成人）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd%e7%9b%b8%e5%85%b3%e6%88%90%e4%ba%ba" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：男性是否晨勃？勃起硬度如何？女性是否感觉双乳敏感？性生活质量是否有变化？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前早上会晨勃，现在很少；勃起也没以前硬，性欲下降。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="10-女子月经相关女性"&gt;&lt;span&gt;10. 女子月经相关（女性）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f%e7%9b%b8%e5%85%b3%e5%a5%b3%e6%80%a7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：月经周期（提前/延后）？经量（多/少）？痛经吗？颜色（暗红/鲜红）？有无血块？生过小孩吗？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我月经以前每月准时，现在推迟5-7天，量比以前少，颜色暗红有血块，来月经时小腹坠痛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="11-其他关键症状"&gt;&lt;span&gt;11. 其他关键症状&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#11-%e5%85%b6%e4%bb%96%e5%85%b3%e9%94%ae%e7%97%87%e7%8a%b6" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;疼痛&lt;/strong&gt;：部位（如胸痛、头痛、关节痛）、性质（持续痛/阵痛）、是否拒按（实症）或喜按（虚症）。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了24小时，像石头压着，按一下更痛。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麻木&lt;/strong&gt;：手足趾、肢体是否麻木？持续还是偶尔？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手指和脚趾经常麻，像蚂蚁爬，持续半小时才好。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特殊反应&lt;/strong&gt;：如“阳反应”（男性晨勃、女性双乳敏感）、睡眠中异常（盗汗、夜醒）、饮食偏好（突然想吃/厌恶某类食物）。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="二描述症状的注意事项"&gt;&lt;span&gt;二、描述症状的注意事项&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%9a%84%e6%b3%a8%e6%84%8f%e4%ba%8b%e9%a1%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;以自身感受为主&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免使用西医术语（如“高血压”“糖尿病”），而是描述“头晕”“口渴”“手脚冷”等主观感受。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我有高血压，高压160。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我最近头晕，量血压高，但更难受的是头痛和手脚发麻。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;描述需具体、细节化&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免模糊表述（如“不舒服”），需说明“哪里不舒服、怎么不舒服、持续多久”。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我心脏不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了3天，深呼吸时更痛，晚上睡不着。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;对比健康状态&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;可参照以下“&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;”（正常人标准），描述与正常状态的差异，帮助医生判断病情进退。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;：
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;正常胃口&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起大便&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便5-7次/天（淡黄）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;一觉到天亮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;手足温热（头面冷）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起阳反应（男勃起、女乳敏感）&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前手脚温热，现在冬天脚冰；以前一觉到天亮，现在凌晨两点必醒。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;</content></entry><entry><title>倪海厦诊病十问的含义——病是问出来的</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/</id><updated>2026-03-09T12:22:52Z</updated><summary>倪海厦“诊病十问”的核心是：通过睡眠、饮食、二便、寒热等十个方面的主观症状来判断人体气血阴阳的常态与异态，以此作为经方辨证的依据，而非依赖西医的检验报告。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;我们经方家的问诊非常重要，因此有必要为读者说明一下，如何找经方家看病。如果不知道方法将会变成鸡同鸭讲，病人说了半天我们也不知道你到底在说些什么？请读者记住用下列方式来回答问题。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="1-问睡眠"&gt;&lt;span&gt;1. 问睡眠&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e9%97%ae%e7%9d%a1%e7%9c%a0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的睡眠如何？是否一觉到天亮？是否每天定时会醒？如果会醒，是几点会醒？是否多梦？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;一觉睡到天亮是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;断续睡眠、睡不安稳，是肝不藏血或心血虚，魂魄不归心&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续1-3点醒来，肝阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续3-5点醒来，肺阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="2-问胃口"&gt;&lt;span&gt;2. 问胃口&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e9%97%ae%e8%83%83%e5%8f%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你感觉饿吗？有欲望想吃什么特别的食物或是喜爱什么味道的食物？或是不饿，完全没有胃口。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;有食欲，食之有味，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;胃口过大，阳明腑热或受类固醇药物影响&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;没胃口，脾脏受损&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;食之无味，胰脏受损&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="3-问大便"&gt;&lt;span&gt;3. 问大便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e9%97%ae%e5%a4%a7%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你便秘吗？每天有大便吗？大便颜色是什么？是下利吗？很臭还是无味？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;每日行，大便成型，软硬适中，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便稀，是中焦肠道有水饮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便硬，是阳明腑实&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便下利清谷（吃啥拉啥，可以看到大便中有未消化的食物），是脾阳虚&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="4-问小便"&gt;&lt;span&gt;4. 问小便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e9%97%ae%e5%b0%8f%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的小便是什么颜色？频尿吗？还是尿不出来？还是没有尿意？平均一天几次？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;小便淡黄是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便黄（或深黄），肠道仍有燥屎&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便清白，有里寒，小肠热度不够&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="5-问口渴"&gt;&lt;span&gt;5. 问口渴&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e9%97%ae%e5%8f%a3%e6%b8%b4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你很渴吗？如渴，最想喝什么温度的水？如不渴，时常会忘记喝水吗？还是再怎么喝也不能止渴呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;时而有口渴现象是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;不渴，有水饮停上焦或胃中仍有不洁食物残留&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，喝千杯不解渴，阳明经热，或肾阳虚以致金不能生水&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝冰水，有里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝温水，有里寒&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="6-问寒热"&gt;&lt;span&gt;6. 问寒热&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e9%97%ae%e5%af%92%e7%83%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你平时觉得身体很热还是很冷？手脚冰冷吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人脚的温度是温的&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;脚是冰的，心阳不足，心脏移到小肠之热不足&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;睡时身体的寒热&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人是没有特别的感觉&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身冰冷，是阳虚&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;上热下寒，阴阳分格&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;寒热并结，是阴阳相抟&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身燥热，是阳不入阴（长期性的低烧）&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="7-问汗"&gt;&lt;span&gt;7. 问汗&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e9%97%ae%e6%b1%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你容易出汗吗？会半夜盗汗吗？会时常流汗不止吗？还是不出汗的身体呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;天热或运动皆易流汗是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;汗流不止，是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;盗汗是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;无汗，心脏功能受损，导致心不主五液&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="8-问体力精神如何"&gt;&lt;span&gt;8. 问体力精神如何&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e9%97%ae%e4%bd%93%e5%8a%9b%e7%b2%be%e7%a5%9e%e5%a6%82%e4%bd%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;精神好吗？还是一直疲惫中？早上起床时，是精神奕奕呢？还是无法起床呢？精神能够集中吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人的体力很好&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;体力不好，天阳不足，以致肺阳无法下达至肾&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;先天的肾阳不足，故觉得全身疲乏&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="9-问性功能"&gt;&lt;span&gt;9. 问性功能&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e9%97%ae%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你性功能好吗？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人每天早起时都有阳反应，男人要勃起，女人要感觉双乳很敏感&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="10-问女子月经"&gt;&lt;span&gt;10. 问女子月经&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e9%97%ae%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;无论你有无月经，都要详细说明你的月经情形，是延后还是每次都提前呢？痛不痛呢？生过小孩吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;月经每月规律，没有不舒服感是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经提前，里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经延后，里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;痛经或有瘀血块，是里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经就是乳水，当心阳不足时，停留于肺的乳水就没办法全部或按时地下达子宫而排出。经期往后是里寒，提前是热证，痛经或瘀块是里寒现象。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;p&gt;读者只要按照以上的问诊来说明你身体的感觉，经方家就可以不用看到你，而依据这些主要症状来开出处方。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;经方是在真正的治病中，因此病人服用经方时身体在恢复时，自然会产生一些变化，可能每天都不同，有时会下利，有时会晕眩，呕吐，手脚发麻等等，这都是正常现象，因为我们在治病，所以会有很多因人而异的反应出现。此时不须要每天向医师报告，你只要问你自己看看，是不是这些反应都出现在你的病灶所在呢？你就知道你如何了。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;我曾经遇到一位无知的病人，她来看我时，抱怨自己便秘，一星期才上一次大号，结果吃完我的药第二天就打电话来说，中药的副作用她受不了，因为下利过多。于是我问她：你感觉如何？她说感觉非常好，体力都恢复过来了。读者觉得我应该如何回答她呢？你们在吃西药时没有这类反应是因为西药只是在控制，根本没有在治病，当然你会感觉到二者之不同。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;病人如果拿着西医的检验报告来看正统中医的话，你一定会被骂，因为这是西医说的，不是我们说的，你有疑问的话应该去问帮你做这检验报告的人才对，怎么来问中医呢？这就是鸡同鸭讲。你可以将西医的检验说明一并给中医，也可以将西医给你的诊断给中医，这可以帮助中医来证明中药有多好。但是要记住，正统中医开处方时是完全依照你身体的症状而开的，不是按照西医的检验报告开的。因此你一定要强调你身体的症状，将之说明详细，如此才对正统中医有帮助的。每次病人拿出西医的检验报告给我时，他们不知道这对中医来说是完全无济于事的。&lt;/p&gt;</content></entry><entry><title>引治法：论虚火沸腾 论厥逆</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-33-yinzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-33-yinzhifa/</id><updated>2026-05-24T16:45:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“引治法”部分，专论&lt;strong&gt;虚火上炎、厥逆上热下寒&lt;/strong&gt;等症，以&lt;strong&gt;外敷药物于涌泉穴，引火下行、引气归元&lt;/strong&gt;的治法。核心思想是：&lt;strong&gt;病在上者下引之，病在下者上引之。利用同气相求之理，以热药敷贴足心，使浮越之火归于窟宅，上焦之热自退，下焦之寒自温&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="引治法论虚火沸腾-论厥逆"&gt;&lt;span&gt;引治法：论虚火沸腾 论厥逆&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%bc%95%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%99%9a%e7%81%ab%e6%b2%b8%e8%85%be-%e8%ae%ba%e5%8e%a5%e9%80%86" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：引治者，病在下而上引之，病在上而下引之也。如人虚火沸腾于咽喉口齿间，用寒凉之药，入口稍快，少顷又甚，又用寒凉，腹泻肚痛，而上热益炽。欲用热药凉饮，而病患不信，不肯轻治，乃用外治之法引之而愈。方用附子一个，为末，米醋调成膏药，贴在涌泉穴上。少顷，火气衰，又少顷而热止退，变成冰凉世界。然后六味地黄丸汤，大剂与之，则火不再沸腾矣。盖此火乃雷火也，见水则愈酷烈。子不见雷霆之震，浓阴大雨之时，愈加震动，惊天轰地，更作威势，一见太阳当空，则雨歇声消，寂然不闻矣。又不见冬令之天地耶，严寒霜雪，冰冻郊原，雨雪霏霏，阴风惨厉，此天气下行，而地气反上，盖下热则上自寒也。又不见夏日之天地乎，酷日炎蒸，蕴隆火热，烁木焚林，燔汤沸水，天气上升，地气下降，此上热而下寒也。人身虚火，亦犹是也。今既火腾于上，则下体冰冷。今以附子大热之药，涌泉引之者，盖涌泉虽是水穴，水之中实有火气存焉，火性炎上，而穴中正寒，忽然得火，则水自沸温，水温则火自降，同气相求，必归于窟宅之中矣。火既归于窟宅，又何至沸腾于天上哉，此咽喉口齿忽然消亡，有不知其然而然之妙。此引治之巧，又当知之者。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：引治尚有一法，汝备志之。如人病厥逆之症，不敢用药以治之者，用吴茱萸一两，为末，以面半两，用水调成浓糊一般，以布如钟大摊成膏，纸浓半分，贴在涌泉穴内，则手足不逆矣。况上热下寒之症，皆可用此法而引之。亦引火归元之法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：亦未传。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一引治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、引治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%bc%95%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：引治者，病在下而上引之，病在上而下引之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：针对上热下寒、虚火上浮之证，不直折其火，而以温热药敷贴足心（涌泉穴），引火归元，使阴阳复归平衡。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二虚火沸腾于上咽喉口齿热痛"&gt;&lt;span&gt;二、虚火沸腾于上（咽喉口齿热痛）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e8%99%9a%e7%81%ab%e6%b2%b8%e8%85%be%e4%ba%8e%e4%b8%8a%e5%92%bd%e5%96%89%e5%8f%a3%e9%bd%bf%e7%83%ad%e7%97%9b" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;咽喉口齿间虚火沸腾，用寒凉药入口稍快，旋即复热，且寒凉伤中则腹泻肚痛，上热益炽。此乃&lt;strong&gt;雷火&lt;/strong&gt;，见水愈烈，不可苦寒直折。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肾中虚火上浮，上焦假热，下焦真寒。犹冬日天地之气，天气下行、地气上逆，下热则上寒；夏日天气上升、地气下降，上热则下寒。人身亦然，火腾于上则下体冰冷。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;引治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;外敷&lt;/strong&gt;：附子一个为末，米醋调成膏药，贴于&lt;strong&gt;涌泉穴&lt;/strong&gt;（足心）。少顷火气衰，热退身凉。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;善后&lt;/strong&gt;：继用&lt;strong&gt;六味地黄丸汤&lt;/strong&gt;大剂服之，滋补肾水，则火不再沸腾。&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;机理&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;涌泉虽为水穴，水中实有火气存焉。附子大热，贴于寒凉之涌泉，水温则火降，&lt;strong&gt;同气相求&lt;/strong&gt;，浮火自归窟宅。犹雷霆遇浓阴大雨而愈震，见太阳则雨歇声消。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三厥逆上热下寒手足逆冷"&gt;&lt;span&gt;三、厥逆（上热下寒，手足逆冷）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%8e%a5%e9%80%86%e4%b8%8a%e7%83%ad%e4%b8%8b%e5%af%92%e6%89%8b%e8%b6%b3%e9%80%86%e5%86%b7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;手足厥逆，上热下寒，不敢遽用汤药者。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;引治法&lt;/strong&gt;（张公补）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：吴茱萸一两为末，以面半两，水调成浓糊，摊于布上如钟大，纸厚半分。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：贴于&lt;strong&gt;涌泉穴&lt;/strong&gt;内。手足即不逆。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;机理&lt;/strong&gt;：吴茱萸辛热，引火下行，亦&lt;strong&gt;引火归元&lt;/strong&gt;之法。凡上热下寒之症，皆可借用。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“引治法”以涌泉穴外敷温热药为特色，针对虚火上浮、上热下寒之证，取“&lt;strong&gt;壮水之主以制阳光，益火之源以消阴翳&lt;/strong&gt;”之理，以引火归元代替苦寒直折。附子贴涌泉治虚火喉痹，吴茱萸贴涌泉治厥逆，皆简便效捷，至今仍为临床常用的外治良法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>吸治法：论胞上升 论头痛 论肠下 论疮毒初起</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-32-xizhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-32-xizhifa/</id><updated>2026-05-24T10:23:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“吸治法”部分，专论&lt;strong&gt;以药物外敷、纳鼻、吸毒等“吸”法治疗胎衣不下、肠脱、头痛、疮毒初起&lt;/strong&gt;等症。核心思想是：&lt;strong&gt;病势急迫或不耐汤药者，可取药物敷贴于特定部位（足心、顶心、鼻孔），利用药力吸引或引邪外出，使病速愈&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="吸治法论胞上升-论头痛-论肠下-论疮毒初起"&gt;&lt;span&gt;吸治法：论胞上升 论头痛 论肠下 论疮毒初起&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%90%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%83%9e%e4%b8%8a%e5%8d%87-%e8%ae%ba%e5%a4%b4%e7%97%9b-%e8%ae%ba%e8%82%a0%e4%b8%8b-%e8%ae%ba%e7%96%ae%e6%af%92%e5%88%9d%e8%b5%b7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰∶吸治者，不可用汤药，而用吸治也。如人生产，子落地而胞不堕，或头痛而久不愈，或肠下而久不收，或疮毒初起，而未知阴阳之症，皆可用药以吸之也。产妇子落地矣，而胞忽上升者，必有恶血奔心之症，势甚危急。倘以下药下之，则虚其元气，恐致暴亡，不若用蓖麻子一钱捣烂，涂于本妇之足心，则少顷胞胎自下矣。更有胞落子生而大肠堕下者，更为可畏。此虚极下陷，法当用人参加升麻、柴胡提之。而产妇初生，未便用升麻、柴胡以发散其正气，恐气散而肠愈难收，不若仍用蓖麻子一味，捣烂，涂于本妇之顶心，少顷肠自收入。急用温汤，将顶上蓖麻洗净，不使少留些须。倘若时辰太久，则肠且上悬，又成危症而不可救矣。胞胎一落，亦是同然，俱宜洗净为祷。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;至于头痛之症，止消用蓖麻子一粒，捣碎，同枣肉些须，同捣匀，丸如黄豆大，外用丝绵裹之，纳于鼻孔。少顷，必有清涕流出，即将丸药取出，不可久放其中，头痛即愈，永不再发。倘久留在中，必致脑髓流出，又成不可药救之症。切记切记。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;疮毒初起，有一种解毒之石，即吸住不下。但毒轻者，一吸即下；重者，必吸数日而始下。不可急性，而人自取下也。此石最妙，一石可用三年，然止可用以治小疮口可耳，大毒痈疽，仍须前汤药治之为妙。此吸治之宜知也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰∶吸法尽于此，无可再谈。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一吸治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、吸治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%90%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：吸治者，不可用汤药，而用吸治也。以药物外敷、纳鼻等法引邪外出或吸引复位。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：产妇胎衣不下、大肠脱出、久治不愈头痛、疮毒初起等。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二胎衣不下胞上升"&gt;&lt;span&gt;二、胎衣不下（胞上升）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e8%83%8e%e8%a1%a3%e4%b8%8d%e4%b8%8b%e8%83%9e%e4%b8%8a%e5%8d%87" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：子落地而胞衣不堕，反上升，必有恶血奔心之危。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;吸治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：蓖麻子一钱，捣烂。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：涂于产妇&lt;strong&gt;足心&lt;/strong&gt;（涌泉穴）。少顷胞胎自下。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;禁忌&lt;/strong&gt;：胞胎一下，立即洗净足心，不可久留。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三产后肠脱大肠堕下"&gt;&lt;span&gt;三、产后肠脱（大肠堕下）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%ba%a7%e5%90%8e%e8%82%a0%e8%84%b1%e5%a4%a7%e8%82%a0%e5%a0%95%e4%b8%8b" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：产时用力过度，大肠脱出不收，虚极下陷。若用升、柴提气，恐初产气散难收。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;吸治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：蓖麻子一味，捣烂。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：涂于产妇&lt;strong&gt;顶心&lt;/strong&gt;（百会穴）。少顷肠自收入。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;关键&lt;/strong&gt;：肠收后急用温汤洗净顶上蓖麻，不可留丝毫。若留时太久，肠反上悬而成危症。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四头痛久不愈"&gt;&lt;span&gt;四、头痛久不愈&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%a4%b4%e7%97%9b%e4%b9%85%e4%b8%8d%e6%84%88" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;吸治法&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：蓖麻子一粒，捣碎，与枣肉少许同捣匀，丸如黄豆大。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：外用丝绵裹之，&lt;strong&gt;纳于鼻孔&lt;/strong&gt;。少顷清涕流出，即将丸药取出，头痛即愈，永不再发。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;禁忌&lt;/strong&gt;：不可久留鼻中，否则脑髓流出，不可救药。切记。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五疮毒初起解毒石吸毒"&gt;&lt;span&gt;五、疮毒初起（解毒石吸毒）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e7%96%ae%e6%af%92%e5%88%9d%e8%b5%b7%e8%a7%a3%e6%af%92%e7%9f%b3%e5%90%b8%e6%af%92" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：疮毒初起，未辨阴阳，可用解毒石吸之。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;吸治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;工具&lt;/strong&gt;：解毒石一种，能吸住疮毒。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：以石置疮口上吸之。毒轻者一吸即下，重者需吸数日始下。不可性急自取下。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;注意&lt;/strong&gt;：一石可用三年，但仅宜于小疮口。大毒痈疽仍须内服汤药。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六小结"&gt;&lt;span&gt;六、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“吸治法”以蓖麻子外用为特色，其敷足心下胎衣、涂顶心收肠脱、纳鼻孔止头痛，皆取蓖麻子善走能吸、引邪下行或外出之性。然药力峻猛，中病即须洗去，否则反生他变。解毒石吸毒则为疮科外治简便之法。诸法简便廉验，体现了中医外治法的独特智慧。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>逸治法：论过劳 论治气劳 论治血劳</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-31-yizhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-31-yizhifa/</id><updated>2026-05-23T18:18:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“逸治法”部分，专论因&lt;strong&gt;过劳伤损&lt;/strong&gt;而致气血亏虚之证，以&lt;strong&gt;先劝安闲、后以药继&lt;/strong&gt;的调治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;太劳则脉浮大无力，有吐血损症之虞。当先使身心安逸，再以滋补丸剂缓调，使劳者得逸、虚者得补&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="逸治法论过劳-论治气劳-论治血劳"&gt;&lt;span&gt;逸治法：论过劳 论治气劳 论治血劳&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e9%80%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%bf%87%e5%8a%b3-%e8%ae%ba%e6%b2%bb%e6%b0%94%e5%8a%b3-%e8%ae%ba%e6%b2%bb%e8%a1%80%e5%8a%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：逸者，因人之过劳，而劝其安闲，而后以汤丸之药继之者也。凡人太劳，则脉必浮大不伦，按之无力，若不劝其安闲作息，必有吐血损症之侵，故逸治不可不讲也。或遨游于山水，或习静于房围，或养闲于书史琴玩，或偷娱于笙箫歌板，是随地皆可言欢，而生人无非乐境，自足转火宅而清凉，变劳心为暇豫也。后以滋补之方继之，自然开怀，饮食易于消磨矣。方用人参三两，白术五两，茯苓三两，熟地五两，山茱四两，砂仁五钱，当归八两，白芍五两，黄芪五两，麦冬三两，北五味二两，陈皮五钱，神曲一两，各为末，蜜为丸。每日早晚服，各五钱。此方乃补气补血补精之妙品也，有斡旋之力，可以久服滋人，不致有偏胜之祸也。逸治之方，惟此最佳，幸为留意。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：劳逸得宜，方剂有法，吾无间然。吾方虽有，不及天师，汝言亦是有理。予再传二方，一治气之劳，一治血之劳。劳气方：人参三两，黄芪三两，茯苓四两，白术八两，白芍三两，陈皮一两，炙甘草八钱，麦冬二两，北五味一两，远志一两，白芥子一两，各为末，蜜为丸，早服五钱。此方乃补气药也。人有伤气而右脉大者，最宜服此方。倘左手脉大于右手者，乃伤血也。另立一方，用熟地八两，白芍八两，当归四两，山茱萸四两，麦冬三两，五味子一两，远志一两，生枣仁一两，茯神三两，砂仁五钱，白芥子一两，橘红三钱，肉桂五钱，各为末，蜜为丸。晚服一两。此方专治血之不足也。如身夜热者，加地骨皮五两，去肉桂。无血人服之，实有奇功。可并载之，以供世人之采择。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一逸治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、逸治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e9%80%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：逸者，因人之过劳，而劝其安闲，而后以汤丸之药继之者也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适应症&lt;/strong&gt;：过劳之人，脉必浮大不伦，按之无力。若不及时调养，必有吐血虚损之变。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;调养步骤&lt;/strong&gt;：
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;先逸其身心&lt;/strong&gt;：或遨游山水，或习静读书，或琴棋娱乐，随地皆可欢愉，使劳心转为暇豫，火宅化为清凉。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;继以滋补&lt;/strong&gt;：身心安逸后，脾胃开而饮食易消，再投滋补丸剂，则补而不滞，易收全功。&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二天师通补方补气补血补精丸"&gt;&lt;span&gt;二、天师通补方（补气补血补精丸）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%a9%e5%b8%88%e9%80%9a%e8%a1%a5%e6%96%b9%e8%a1%a5%e6%b0%94%e8%a1%a5%e8%a1%80%e8%a1%a5%e7%b2%be%e4%b8%b8" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;过劳伤损，气血精俱亏，宜久服平补者。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;人参三两，白术五两，茯苓三两，熟地五两，山茱萸四两，砂仁五钱，当归八两，白芍五两，黄芪五两，麦冬三两，北五味二两，陈皮五钱，神曲一两。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;各为细末，炼蜜为丸。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;每日早晚各服五钱。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;补气&lt;/strong&gt;：人参、黄芪、白术、茯苓——四君加黄芪，大补脾肺之气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;补血&lt;/strong&gt;：当归、白芍——养血和营。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;补精&lt;/strong&gt;：熟地、山茱萸、麦冬、五味子——滋肾填精，金水相生。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;佐使&lt;/strong&gt;：砂仁、陈皮、神曲——行气和胃，助运化，使补而不滞。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：有斡旋之力，可以久服滋人，不致偏胜之祸。逸治之方，惟此最佳。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三张公仲景分治二方"&gt;&lt;span&gt;三、张公（仲景）分治二方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e5%88%86%e6%b2%bb%e4%ba%8c%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;h4 class="heading-element" id="1-劳气方补气丸"&gt;&lt;span&gt;1. 劳气方（补气丸）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e5%8a%b3%e6%b0%94%e6%96%b9%e8%a1%a5%e6%b0%94%e4%b8%b8" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;伤气之劳。&lt;strong&gt;右脉大于左脉&lt;/strong&gt;者为气伤。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;人参三两，黄芪三两，茯苓四两，白术八两，白芍三两，陈皮一两，炙甘草八钱，麦冬二两，北五味一两，远志一两，白芥子一两。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;各为末，蜜为丸。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;早服五钱。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;以&lt;strong&gt;四君子合黄芪&lt;/strong&gt;大补脾肺之气为君。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白芍&lt;/strong&gt;敛阴和营，&lt;strong&gt;麦冬、五味子&lt;/strong&gt;滋肺金以生肾水。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;远志&lt;/strong&gt;宁心安神，&lt;strong&gt;白芥子&lt;/strong&gt;化痰通络，&lt;strong&gt;陈皮&lt;/strong&gt;理气和胃。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方专补气分，兼以养阴化痰，使气旺而不燥。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="2-劳血方补血丸"&gt;&lt;span&gt;2. 劳血方（补血丸）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e5%8a%b3%e8%a1%80%e6%96%b9%e8%a1%a5%e8%a1%80%e4%b8%b8" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;伤血之劳。&lt;strong&gt;左脉大于右脉&lt;/strong&gt;者为血伤。身夜热者尤宜。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;熟地八两，白芍八两，当归四两，山茱萸四两，麦冬三两，五味子一两，远志一两，生枣仁一两，茯神三两，砂仁五钱，白芥子一两，橘红三钱，肉桂五钱。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;各为末，蜜为丸。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;晚服一两。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;加减&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;若身夜热者，加地骨皮五两，去肉桂。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;熟地、当归、白芍、山茱萸&lt;/strong&gt;大补阴血，填精益髓。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;麦冬、五味子&lt;/strong&gt;滋肺阴，&lt;strong&gt;茯神、远志、枣仁&lt;/strong&gt;养心血、宁心神。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;肉桂五钱&lt;/strong&gt;，于大队补阴药中微微生火，阳中求阴。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;使以&lt;strong&gt;砂仁、橘红、白芥子&lt;/strong&gt;行气化痰，防滋腻碍胃。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;此方专治血之不足，无血人服之，实有奇功。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四总结对比"&gt;&lt;span&gt;四、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;医家&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;方名&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;主治&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;脉象鉴别&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心药物&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;服法&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;岐天师&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;通补丸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;过劳气血精俱亏&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脉浮大无力&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、术、芪、归、地、萸、味&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;早晚各五钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;张仲景&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气丸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;伤气之劳&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;右脉＞左脉&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、芪、术、苓、麦、味&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;早服五钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;张仲景&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补血丸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;伤血之劳&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;左脉＞右脉&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地、归、芍、萸、桂&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;晚服一两&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“逸治法”将&lt;strong&gt;心理调适、生活起居与药物滋补&lt;/strong&gt;融为一体。先以山水书史怡情悦性，使劳顿之身心归于安和；再以丸剂平补气血精，或据左右脉象分治气血之偏。此法对当今慢性疲劳、过劳虚损的调养，仍具有重要的指导意义。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>劳治法：论久坐 论久卧</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-30-laozhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-30-laozhifa/</id><updated>2026-05-23T11:11:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“劳治法”部分，专论因&lt;strong&gt;久坐、久卧&lt;/strong&gt;导致气血瘀滞、筋骨痿弱之症，以&lt;strong&gt;先劳其身、后以药继之&lt;/strong&gt;的独特治法。核心思想是：&lt;strong&gt;使患者适当劳作以动其气血，待气喘气虚之时，再投补血之剂，令血气和平，则滞者通、痿者起&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="劳治法论久坐-论久卧"&gt;&lt;span&gt;劳治法：论久坐 论久卧&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%8a%b3%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%b9%85%e5%9d%90-%e8%ae%ba%e4%b9%85%e5%8d%a7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：劳治者，使之身劳而后治之也。如人久坐则血滞筋疏，久卧则肉痿而骨缩，必使之行走于途中，攀援于岭上，而后以药继之也。方用当归一两，白芍三钱，黄芪一两，甘草一钱，陈皮五分，防风五分，半夏一钱，水煎服。此方原是补血汤而变之者也。盖久坐、久卧之人，其血甚滞，若再补血，则血有余而气不足，未免血胜于气矣，似宜急以补气之药补之。今仍补血者何也？盖气之能生，必本血之能养，吾反驱之于奔走攀援之际，而后以补血之药继之者，使气喘则气更不足，而血愈加有余，仍以补血之药加之，则血喜气之怯，转怜其匮乏，损己之有余，以益气之不足，则血气和平。而滞者不滞，痿者不痿矣。此劳治之所以妙也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：不必增。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余亦未传。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一劳治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、劳治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%8a%b3%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：劳治者，使之身劳而后治之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适应症&lt;/strong&gt;：久坐则血滞筋疏，久卧则肉痿骨缩。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治法步骤&lt;/strong&gt;：先令患者行走攀援，适当劳作以活动气血；而后服药调治。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二主方及方解"&gt;&lt;span&gt;二、主方及方解&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%b8%bb%e6%96%b9%e5%8f%8a%e6%96%b9%e8%a7%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（补血汤变方）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：当归一两，白芍三钱，黄芪一两，甘草一钱，陈皮五分，防风五分，半夏一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方义解析&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;本方由&lt;strong&gt;补血汤&lt;/strong&gt;（当归补血汤：黄芪、当归）加味而成。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;久坐久卧之人，&lt;strong&gt;血滞而气相对不足&lt;/strong&gt;。若直接补血，恐血愈壅滞。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;先令患者&lt;strong&gt;奔走攀援&lt;/strong&gt;，使其气喘而气更显不足，血相对有余。此时再投以&lt;strong&gt;补血之药&lt;/strong&gt;（归、芍），则血喜气之怯，反能损己之有余以益气之不足。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;黄芪&lt;/strong&gt;重用补气，与当归相配，气血双补；&lt;strong&gt;白芍&lt;/strong&gt;养血柔筋；&lt;strong&gt;防风&lt;/strong&gt;祛风舒筋，&lt;strong&gt;陈皮、半夏&lt;/strong&gt;理气化痰，&lt;strong&gt;甘草&lt;/strong&gt;和中。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;如此则&lt;strong&gt;血气和平，滞者不滞，痿者不痿&lt;/strong&gt;。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三各家评语"&gt;&lt;span&gt;三、各家评语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%90%84%e5%ae%b6%e8%af%84%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;张公（仲景）&lt;/strong&gt;：不必增。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;华君（华佗）&lt;/strong&gt;：余亦未传。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“劳治法”将&lt;strong&gt;运动疗法与药物疗法巧妙结合&lt;/strong&gt;，体现了中医“动静结合”的康复理念。其先劳后补、以血济气的机理，既避免了单纯补益之壅滞，又借助运动激发气血自我调节，对当今久坐少动所致的亚健康状态仍有重要的借鉴意义。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>异治法：论中湿 论中暑 论中寒</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-29-yizhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-29-yizhifa/</id><updated>2026-05-22T16:48:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“异治法”部分，专论&lt;strong&gt;同一病症采用不同治法而皆能取效&lt;/strong&gt;的原理。核心思想是：&lt;strong&gt;病同而治异，治法虽殊，理归一致。关键在于把握病机根本，因势利导，殊途同归&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="异治法论中湿-论中暑-论中寒"&gt;&lt;span&gt;异治法：论中湿 论中暑 论中寒&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%bc%82%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%b9%bf-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%9a%91-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e5%af%92" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：异治者，一病而异治之也。如人病中湿也，或用开鬼门之法，或用泄净府之法是也。虽同是水症，何以各施治法而皆效？盖开鬼门者，开人毫毛之孔窍也；泄净府者，泄大小之二便也。治法虽殊，而理归一致。其一致何也？盖水肿之症，原是土气之郁，土郁则水自壅滞而不流，开鬼门者，如开支河也，泄净府者，如开海口也，故异治之而皆效也。方已备载前文，兹不再谈。愿人即此以悟其余之异治耳。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：异治甚多，天师太略，予再广之。如人中暑也，或用热散，或用寒解；伤寒之法，或用桂枝汤，或用麻黄汤是也。桂枝与麻黄，寒热各殊，如何用之而皆效？盖二物总皆散药，风寒初入于营卫之间，热可散于初，寒可散于后。风寒初入于皮毛，将入胃经，则风邪尚寒，所以可用桂枝以热散。风寒既由皮毛而入营卫，则寒且变热矣。盖正气逃入于府，而皮毛躯壳听邪外据，而成内热之症，所以可用麻黄而寒散之也。治法虽有不同，祛邪则一，故用之而皆效耳。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;中暑，或用香薷以热散之，或用青蒿以凉散之。似乎有异，不知非异也。盖中暑之症，感夏令之热邪也。邪入脏腑，必须祛散。香薷与青蒿，同是祛暑热之圣物，性虽有寒热之分，而祛逐无彼此之异也。此异治之宜知耳。其余异治之法，不可因此以更通之哉。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余亦不传。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一异治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、异治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%bc%82%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：异治者，一病而异治之也。如中湿可用开鬼门（发汗）或泄净府（利小便）；中暑可用热散或寒解；伤寒可用桂枝汤或麻黄汤。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：针对同一病证，根据病位、病势、兼夹的不同，选取不同治法，但总以祛邪安正为归。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二中湿异治天师述"&gt;&lt;span&gt;二、中湿异治（天师述）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%b8%ad%e6%b9%bf%e5%bc%82%e6%b2%bb%e5%a4%a9%e5%b8%88%e8%bf%b0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病证&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;水肿，土气郁而水湿壅滞。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;异治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;开鬼门&lt;/strong&gt;（发汗）：开人毫毛之孔窍，如开支河，使水湿从表散。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;泄净府&lt;/strong&gt;（利小便）：泄大小之二便，如开海口，使水湿从下泄。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;共同机理&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;水肿原是&lt;strong&gt;土郁水壅&lt;/strong&gt;。开支河与开海口，皆为疏导水湿以复土运。治法虽殊，理归一致。方已备载前文（夺治法、浴治法等）。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三伤寒异治张公补"&gt;&lt;span&gt;三、伤寒异治（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%bc%a4%e5%af%92%e5%bc%82%e6%b2%bb%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病证&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;风寒外感，邪在营卫。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;异治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;桂枝汤&lt;/strong&gt;：辛温解肌。适用于风寒初入皮毛、尚未化热，风邪尚寒之时。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麻黄汤&lt;/strong&gt;：辛温发汗。适用于风寒入营卫，郁而化热，内热已成而表仍未解之时。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;共同机理&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;桂枝与麻黄，性虽寒热各殊，然&lt;strong&gt;总皆散药&lt;/strong&gt;。桂枝热散于初寒，麻黄寒散于后热，&lt;strong&gt;祛邪则一&lt;/strong&gt;。故用之皆效。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四中暑异治张公补"&gt;&lt;span&gt;四、中暑异治（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e4%b8%ad%e6%9a%91%e5%bc%82%e6%b2%bb%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病证&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中暑，感夏令之热邪。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;异治法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;香薷&lt;/strong&gt;：辛温发散，热以散之。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;青蒿&lt;/strong&gt;：苦寒清热，凉以解之。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;共同机理&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;香薷与青蒿，&lt;strong&gt;同是祛暑热之圣物&lt;/strong&gt;。性虽有寒热之分，而&lt;strong&gt;祛逐暑邪无彼此之异&lt;/strong&gt;。一从汗解，一从内清，殊途同归。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五小结"&gt;&lt;span&gt;五、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“异治法”体现了中医“&lt;strong&gt;同病异治&lt;/strong&gt;”的灵活思维。同一水肿，可汗可利；同一伤寒，可桂可麻；同一中暑，可香薷可青蒿。其要在&lt;strong&gt;审证求因，把握病机&lt;/strong&gt;：凡能开泄腠理、通调水道、祛散外邪者，无论药性寒热温凉、治法汗下清透，皆可奏功。贵在因证立法，因法选方，不可执一而废百。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>同治法：论四物、逍遥、六君、归脾、小柴胡、参苏、补中益气、四君子诸汤加减法。</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-28-tongzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-28-tongzhifa/</id><updated>2026-05-22T10:17:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“同治法”部分，专论&lt;strong&gt;以同一方剂加减化裁而通治多种病症&lt;/strong&gt;的法则。核心思想是：&lt;strong&gt;方虽同，而用之轻重有别，加减有殊。未可执一方以治一病，又即以治彼病，贵在审证化裁&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="同治法论四物逍遥六君归脾小柴胡参苏补中益气四君子诸汤加减法"&gt;&lt;span&gt;同治法：论四物、逍遥、六君、归脾、小柴胡、参苏、补中益气、四君子诸汤加减法。&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%90%8c%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e5%9b%9b%e7%89%a9%e9%80%8d%e9%81%a5%e5%85%ad%e5%90%9b%e5%bd%92%e8%84%be%e5%b0%8f%e6%9f%b4%e8%83%a1%e5%8f%82%e8%8b%8f%e8%a1%a5%e4%b8%ad%e7%9b%8a%e6%b0%94%e5%9b%9b%e5%90%9b%e5%ad%90%e8%af%b8%e6%b1%a4%e5%8a%a0%e5%87%8f%e6%b3%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：同治者，同是一方而同治数病也。如四物可治吐血，又可治下血；逍遥散可治木郁，又可治数郁；六君子汤可治饮食之伤，又可治痰气之积。然而方虽同，而用之轻重有别，加减有殊，未可执之以治一病，又即以治彼病耳。如吐血宜加麦冬、甘草，便血宜加地榆、黄芩之类于四物汤中也。如丹皮、栀子，宜加于木郁之中，黄连宜加火郁之中，黄芩、苏叶宜加于金郁之中，石膏、知母宜加于土郁之中，泽泻、猪苓宜加于水郁之中也。伤肉食，宜加山楂；伤米食，宜加麦芽、枳壳；伤面食，宜加萝卜子之类于六君子汤内也。同治之法，可不审乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：同治法不止三方，予再广之。归脾汤可治郁怒伤肝之人，又可治心虚不寐之症。小柴胡汤可治伤风初起之病，又可和伤寒已坏之病。参苏饮可治风邪之侵，又可治气郁之闷。补中益气汤可升提阳气，又可补益脾阴，兼且消食于初伤，祛邪于变后，疟症藉之以散邪，泻症资之以固脱也。四君子汤可以补气之不足，又可以泻火之有余，诸如此类，不可枚举，亦在人善悟之耳。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余未传。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一同治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、同治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%90%8c%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：同治者，同是一方而同治数病也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：同一方剂，针对不同病症，须在药量轻重、药味加减上精细斟酌，使方与证合。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二天师所举三方加减法"&gt;&lt;span&gt;二、天师所举三方加减法&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%a9%e5%b8%88%e6%89%80%e4%b8%be%e4%b8%89%e6%96%b9%e5%8a%a0%e5%87%8f%e6%b3%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;h4 class="heading-element" id="1-四物汤当归川芎白芍熟地"&gt;&lt;span&gt;1. 四物汤（当归、川芎、白芍、熟地）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e5%9b%9b%e7%89%a9%e6%b1%a4%e5%bd%93%e5%bd%92%e5%b7%9d%e8%8a%8e%e7%99%bd%e8%8a%8d%e7%86%9f%e5%9c%b0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;主治变通&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;加减法&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;吐血&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加麦冬、甘草&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;便血&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加地榆、黄芩&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="2-逍遥散柴胡当归白芍白术茯苓甘草生姜薄荷"&gt;&lt;span&gt;2. 逍遥散（柴胡、当归、白芍、白术、茯苓、甘草、生姜、薄荷）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e9%80%8d%e9%81%a5%e6%95%a3%e6%9f%b4%e8%83%a1%e5%bd%93%e5%bd%92%e7%99%bd%e8%8a%8d%e7%99%bd%e6%9c%af%e8%8c%af%e8%8b%93%e7%94%98%e8%8d%89%e7%94%9f%e5%a7%9c%e8%96%84%e8%8d%b7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：木郁（肝郁），亦可治诸郁。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;五郁加减法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;郁证类型&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;加味&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;木郁&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加丹皮、栀子（即丹栀逍遥散）&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;火郁&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加黄连&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;金郁（肺郁）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加黄芩、苏叶&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;土郁（脾郁）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加石膏、知母&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;水郁（肾郁）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加泽泻、猪苓&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="3-六君子汤人参白术茯苓甘草陈皮半夏"&gt;&lt;span&gt;3. 六君子汤（人参、白术、茯苓、甘草、陈皮、半夏）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e5%85%ad%e5%90%9b%e5%ad%90%e6%b1%a4%e4%ba%ba%e5%8f%82%e7%99%bd%e6%9c%af%e8%8c%af%e8%8b%93%e7%94%98%e8%8d%89%e9%99%88%e7%9a%ae%e5%8d%8a%e5%a4%8f" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：饮食所伤，痰气之积。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;伤食加减法&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;伤食种类&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;加味&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤肉食&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加山楂&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤米食&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加麦芽、枳壳&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤面食&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加萝卜子&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三张公仲景广论五方通治"&gt;&lt;span&gt;三、张公（仲景）广论五方通治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e5%b9%bf%e8%ae%ba%e4%ba%94%e6%96%b9%e9%80%9a%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;方剂&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;可治之症举例&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;归脾汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;郁怒伤肝之人，又可治心虚不寐之症&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;小柴胡汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;伤风初起之病，又可和伤寒已坏之病&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;参苏饮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;风邪之侵，又可治气郁之闷&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;补中益气汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;升提阳气，补益脾阴，消食于初伤，祛邪于变后，疟症散邪，泻症固脱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;四君子汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气之不足，又可泻火之有余&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：诸方应用广泛，在于&lt;strong&gt;善悟其理，灵活化裁&lt;/strong&gt;，不可枚举。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“同治法”揭示了中医方剂学的精髓——&lt;strong&gt;方有定体，用无定法&lt;/strong&gt;。一方通治多病，关键在于根据病机变化调整配伍与剂量。天师详示四物、逍遥、六君三方加减法度，张公更举归脾、小柴胡等五方通治之例，皆示人：&lt;strong&gt;执方欲加之，须审证而变通&lt;/strong&gt;。此即“同病异治、异病同治”在方剂运用中的具体体现。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>分治法：论便血与溺血分治 论腰痛与头痛分治 论遗精与健忘分治 论吞酸与泄泻分治 论中气与中痰分治</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-27-fenzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-27-fenzhifa/</id><updated>2026-05-21T14:27:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“分治法”部分，专论&lt;strong&gt;一人同时患数种病症、寒热虚实错杂&lt;/strong&gt;时的分治与合治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。然得其道则分中可合，一方可兼治数症；不得其道则合处仍分&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="分治法论便血与溺血分治-论腰痛与头痛分治-论遗精与健忘分治-论吞酸与泄泻分治-论中气与中痰分治"&gt;&lt;span&gt;分治法：论便血与溺血分治 论腰痛与头痛分治 论遗精与健忘分治 论吞酸与泄泻分治 论中气与中痰分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%88%86%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%be%bf%e8%a1%80%e4%b8%8e%e6%ba%ba%e8%a1%80%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e8%85%b0%e7%97%9b%e4%b8%8e%e5%a4%b4%e7%97%9b%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e9%81%97%e7%b2%be%e4%b8%8e%e5%81%a5%e5%bf%98%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e5%90%9e%e9%85%b8%e4%b8%8e%e6%b3%84%e6%b3%bb%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%b0%94%e4%b8%8e%e4%b8%ad%e7%97%b0%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：分治者，症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。如人便血矣，又溺血；腰痛矣，又头痛；遗精矣，又健忘；吞酸矣，又泄泻。症既纷出，药难一般，不得不分之以相治也。或治其上，或治其下，或治其有余，或治其不足，止正可以混同一例。然而得其道，则分中可合；不得其道，则合处仍分。如便血与溺血不可同论也，然总之出血于下，用生地一两，地榆三钱治之，则二症自愈。（〔批〕两地丹。）盖大小便虽各有经络，而其源同，因膀胱之热而来也。生地清膀胱之火，地榆亦能清膀胱。一方而两用之，分之中又有合也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;腰痛与头痛，上下相殊也。然而肾气上通于脑，而脑气下达于肾，上下虽殊，气实相通。法当用温补之药，以大益其肾中之阴，则上下之气自通。方用熟地一两，杜仲五钱，麦冬五钱，北五味二钱，水煎服即愈。（〔批〕上下兼养丹。）盖熟地、杜仲，肾中之药也，止腰中痛是其专功。今并头痛而亦愈者何也？盖熟地虽是补肾之剂，然补肾则上荫于脑，背脊骨梁辘轳上升，是其直路，肾一足则气即腾奔而不可止，故一补肾气，腰不疼而脑即不痛也。合中有分，而分中实合，不信然乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;遗精，下病也；健忘，上病也。何以分治之而咸当乎。方用人参三两，莲须二两，芡实二两，山药四两，麦冬三两，五味子一两，生枣仁三两，远志一两，菖蒲一两，当归三两，柏子仁去油一两，熟地五两，山茱萸三两，各为末，蜜为丸。每日早晚各用白滚水送下五钱。（〔批〕遗忘双治丹。）半料两症俱全。此方乃治健忘之方也，何以遗精而亦效？盖遗精虽是肾水之虚，而实本于君火之弱，今补其心君，则玉关不必闭而自闭矣。此合中之分，实有殊功也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;吞酸，火也；泄泻，寒也。似乎寒热殊而治法宜变，不知吞酸虽热，由于肝气之郁结，泄泻虽寒，由于肝木之克脾。然必一方以治木郁，又一方以培脾土，则土必大崩，而木必大凋矣。不若于一方之中而两治之。方用柴胡一钱，白芍五钱，茯苓三钱，陈皮五分，甘草五分，车前子一钱，神曲五分，水煎服。（〔批〕两舒散。）。二症皆愈，此方之奇绝，在白芍之妙，盖白芍乃肝经之药，最善舒木气之郁，木郁一舒，上不克胃而下不克脾。方中又有茯苓、车前，以分消水湿之气，水尽从小便出，何有余水以吞酸，剩汁以泄泻。况又有半夏、神曲之消痰化粕哉。此一治而有分治之功，世人未尽知也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：何奇之多如此，我是无可再言。远公请益，我有一症增入可也。中气而又中痰，虽若中之异，而实皆中于气之虚也。气虚自然多痰，痰多必然耗气，虽分而实合耳。方用人参一两，半夏三钱，南星三钱，附子一钱，茯苓三钱，甘草一钱，水煎服。（〔批〕仁勇汤。）中气，中痰之症俱悉矣。盖人参原是气分之神剂，而亦消痰之妙药。半夏、南星虽是逐痰之神品，而亦扶气之正神。附子、甘草，一仁一勇，相济而成大敌，用之于三味之中，扶正必致祛邪，荡痰必然益气，分合而无分合之形，奇绝而有神化之妙，又不可不知。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：与余同，无可讲。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;本节为《石室秘录》“分治法”部分，专论&lt;strong&gt;一人同时患数种病症、寒热虚实错杂&lt;/strong&gt;时的分治与合治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。然得其道则分中可合，一方可兼治数症；不得其道则合处仍分&lt;/strong&gt;。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一分治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、分治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%88%86%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：分治者，症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。如人便血又溺血，腰痛又头痛，遗精又健忘，吞酸又泄泻，中气又中痰。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：或治其上，或治其下，或治其有余，或治其不足。关键在于把握各症之间的内在联系，&lt;strong&gt;从共同病机入手，一方统筹兼顾&lt;/strong&gt;。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二便血与溺血分治"&gt;&lt;span&gt;二、便血与溺血分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%be%bf%e8%a1%80%e4%b8%8e%e6%ba%ba%e8%a1%80%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大便下血与小便溺血并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;出血部位虽分大肠与膀胱，然根源皆由&lt;strong&gt;膀胱之热&lt;/strong&gt;。热伤血络，下溢为血。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（两地丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：生地一两，地榆三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：二症自愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：生地清膀胱之火兼凉血，地榆凉血止血亦清膀胱。二味直清下焦火热之源，故二血并止。此分中寓合。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三腰痛与头痛分治"&gt;&lt;span&gt;三、腰痛与头痛分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e8%85%b0%e7%97%9b%e4%b8%8e%e5%a4%b4%e7%97%9b%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;腰痛与头痛上下并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肾气上通于脑，脑气下达于肾。肾阴不足，腰脊失养则腰痛；肾精不升，脑髓空虚则头痛。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（上下兼养丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，杜仲五钱，麦冬五钱，北五味二钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：腰不疼而脑即不痛。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：熟地、杜仲补肾强腰为专功。然补肾则精足气升，上荫于脑，循脊上行，脑得濡养，头痛自止。一补肾阴而上下兼治。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四遗精与健忘分治"&gt;&lt;span&gt;四、遗精与健忘分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e9%81%97%e7%b2%be%e4%b8%8e%e5%81%a5%e5%bf%98%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;遗精（下病）与健忘（上病）并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;遗精虽是肾水之虚，而实本于&lt;strong&gt;君火之弱&lt;/strong&gt;。心气不足则健忘；心火不降则肾关不固而遗精。根源在心。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（遗忘双治丹，丸剂）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三两，莲须二两，芡实二两，山药四两，麦冬三两，五味子一两，生枣仁三两，远志一两，菖蒲一两，当归三两，柏子仁（去油）一两，熟地五两，山茱萸三两。蜜丸。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：每日早晚各白滚水送下五钱。半料两症俱全。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：此方本是治健忘之方，重用人参、枣仁、远志、菖蒲、柏子仁补心气、开心窍、宁心神；而遗精亦愈。盖补其心君，心气下交于肾，则玉关不必闭而自闭。此合中之分，重在治心以统上下。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五吞酸与泄泻分治"&gt;&lt;span&gt;五、吞酸与泄泻分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e5%90%9e%e9%85%b8%e4%b8%8e%e6%b3%84%e6%b3%bb%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;吞酸（火症）与泄泻（寒症）并见，寒热殊途。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;吞酸虽热，由于&lt;strong&gt;肝气郁结&lt;/strong&gt;化火犯胃；泄泻虽寒，由于&lt;strong&gt;肝木克脾&lt;/strong&gt;，脾虚湿注。总因肝郁所致。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（两舒散）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：柴胡一钱，白芍五钱，茯苓三钱，陈皮五分，甘草五分，车前子一钱，神曲五分。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：二症皆愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：妙在&lt;strong&gt;白芍五钱&lt;/strong&gt;为君，舒肝木之郁。木郁一舒，上不克胃（吞酸止），下不克脾（泄泻愈）。茯苓、车前分消水湿，湿从小便去，则无余水以吞酸、剩汁以泄泻。神曲消食，陈皮理气。一治肝郁而两症并除。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六中气与中痰分治张公补"&gt;&lt;span&gt;六、中气与中痰分治（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e4%b8%ad%e6%b0%94%e4%b8%8e%e4%b8%ad%e7%97%b0%e5%88%86%e6%b2%bb%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中气（气虚昏厥）与中痰（痰迷昏厥）并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;虽若中之异，而实皆&lt;strong&gt;中于气之虚&lt;/strong&gt;。气虚自然多痰，痰多必然耗气。分而实合。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（仁勇汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，半夏三钱，南星三钱，附子一钱，茯苓三钱，甘草一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：中气、中痰之症俱愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;为气分神剂，亦能消痰。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;半夏、南星&lt;/strong&gt;为逐痰神品，亦能扶气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;附子、甘草&lt;/strong&gt;一仁一勇，相济而成功。全方扶正必致祛邪，荡痰必然益气，分合无间，神化之妙。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七总结对比"&gt;&lt;span&gt;七、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;并见病症&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;共同病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;分治主方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心药物&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;分中寓合之理&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;便血与溺血&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;膀胱之热&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;两地丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;生地一两、地榆三钱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;同清下焦血热之源&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;腰痛与头痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾阴不足，精气不升&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;上下兼养丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地一两、杜仲五钱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾则精升，上荫于脑&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;遗精与健忘&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;心气不足，君火不降&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;遗忘双治丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、枣仁、熟地、山萸等&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补心气以交肾，心旺则关自闭&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;吞酸与泄泻&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肝木郁结，克胃克脾&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;两舒散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;白芍五钱、柴胡、茯苓&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;舒肝郁则木不克土，水湿分消&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中气与中痰&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气虚为本，痰气互结&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;仁勇汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;人参一两、半夏、南星&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气即能消痰，逐痰亦能扶气&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“分治法”的精髓在于&lt;strong&gt;辨证求本，异病同治&lt;/strong&gt;。面对错综复杂的症候群，不为表象迷惑，而是抓住内在共同的病机枢纽（如热源、肾虚、心弱、肝郁、气虚），以一方统筹兼顾。既曰分治，实则合治，体现了中医整体观念与辨证论治的高度统一。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>专治法：论直中阴寒 论中暑</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-26-zhuanzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-26-zhuanzhifa/</id><updated>2026-05-21T10:16:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“专治法”部分，专论&lt;strong&gt;直中阴寒与中暑&lt;/strong&gt;两种急症的专攻直入治法。核心思想是：&lt;strong&gt;病势急迫，当专治一脏，单刀直入。不宜广征药味、分调各路，而以一二味大将之药直捣病巢，方可速挽危局&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="专治法论直中阴寒-论中暑"&gt;&lt;span&gt;专治法：论直中阴寒 论中暑&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%93%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e7%9b%b4%e4%b8%ad%e9%98%b4%e5%af%92-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%9a%91" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：专治者，专治一脏，单刀直入之谓也。如人病直中阴经寒症，势如奔马，不可止遏。倘征兵分调于各路，势必观望低徊，而不能急遽以救主，不若止用一二大将，斩关直进之为得也。方用人参一两，附子二钱，水煎服即愈，方名参附汤。用之却有至理。盖寒邪直入肾脏，邑主外亡，市民逃窜，贼人且驱倾城之民，尽为盗贼，上犯潢池，其锋不可当。此时若号召邻邑之兵，则缓不济事，故不若即此具师，推大将登坛，以兵马之权尽归之，令其奋勇当先，突围冲入，斩杀剪除，城安民乐，前途倒戈，返兵而逐贼矣。方中用附子者，如大将也，用人参者，乃兵马也。身如城郭，药可借观，生死相同，足以显譬。愿人深思，自得之专治之法。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：专治之法，归属直中阴寒之症，绰乎有理。但直中一门，不止一方尽之。吾传一门，可畅观之，而治无遗法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余亦同传，然余尚有法。如人病中暑之症，发渴引饮，其势亦甚急。若欲缓兵分治，则暑邪不易分散，当用一二味解暑之品，以直逐其邪，则心君庶可以安宁。法当用人参一两，青蒿二两，香薷三钱，白术五钱，水煎服。（〔批〕清暑神丹。）此方之妙，妙在人参以固元气，而后青蒿得以散其邪。虽青蒿一味，亦能解暑，似不必人参之助。然解暑而不补气，暑虽解矣，人必弱也。惟与参同用，则祛邪之中而有补正之道，暑散而不耗散真气，自然奏功如响。方中况有白术以健脾，香薷以追热，又用之咸宜乎。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一专治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、专治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e4%b8%93%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：专治者，专治一脏，单刀直入之谓也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：病势如奔马，不可止遏。若用药庞杂，如征兵分调各路，必观望低徊，缓不济事。当以一二味主药斩关直进，力专效宏。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二直中阴寒参附汤"&gt;&lt;span&gt;二、直中阴寒（参附汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e7%9b%b4%e4%b8%ad%e9%98%b4%e5%af%92%e5%8f%82%e9%99%84%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;寒邪直入肾脏，四肢厥逆，腹痛吐利，脉微欲绝，势如奔马，危在顷刻。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;阴寒直中少阴，肾阳衰微，邑主外亡，贼势猖獗。此时若以群药缓图，如号召邻邑之兵，缓不济急。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（参附汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，附子二钱。水煎服即愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;附子&lt;/strong&gt;如大将，斩关夺门，直驱阴寒。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;如兵马，助大将之力，且固护元气，防阳脱气散。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;二味相配，力专势猛，一鼓荡邪，城安民乐。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;比喻&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;身如城郭，附子为将，人参为兵。专委大将兵马之权，突围冲入，斩杀剪除，邪退正复。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三中暑华君补传"&gt;&lt;span&gt;三、中暑（华君补传）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%b8%ad%e6%9a%91%e5%8d%8e%e5%90%9b%e8%a1%a5%e4%bc%a0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中暑发渴引饮，其势亦急。暑邪弥漫，心神受扰。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;暑热伤人，元气易耗。若缓兵分治，暑邪不易速散。当以专药直逐其邪，兼固元气。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（清暑神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，青蒿二两，香薷三钱，白术五钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;青蒿二两&lt;/strong&gt;芳香透暑，直逐暑邪。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;人参一两&lt;/strong&gt;固护元气，使祛邪而不耗气。若单用青蒿解暑，暑虽解而人必虚。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;香薷&lt;/strong&gt;发越暑湿，&lt;strong&gt;白术&lt;/strong&gt;健脾和中。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：祛邪与补正并行，暑散而真气不耗，奏功如响。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四张公仲景按语"&gt;&lt;span&gt;四、张公（仲景）按语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e6%8c%89%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;专治之法用于直中阴寒，绰乎有理。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;直中一门，不止一方，可畅观而治无遗法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;直中阴寒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;阴寒直入肾脏，阳微欲脱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;回阳救逆，专药直入&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参附汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;人参一两、附子二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中暑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;暑热伤气，势急耗元&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;专逐暑邪，兼固元气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;清暑神丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;青蒿二两、人参一两&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“专治法”以&lt;strong&gt;药简力专、直捣病巢&lt;/strong&gt;为特点。对于急危重症，不事广络原野，而以一二味主药担纲，或回阳救逆，或逐暑固元，体现了中医急救“&lt;strong&gt;兵贵神速，力专效宏&lt;/strong&gt;”的治疗智慧。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry></feed>