<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom"><title>观颐斋</title><link href=""/><updated>2026-05-21T14:29:52Z</updated><id/><author><name>AcuHerb</name><email>acuherb@foxmail.com</email></author><generator uri="https://gohugo.io/" version="0.161.1">Hugo</generator><entry><title>中医问诊患者自述症状指南</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/</id><updated>2026-03-08T11:22:52Z</updated><summary>看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;为了帮助医生准确辨证，请您在描述病情时，尽量围绕以下几个方面，详细说明自己的主观感受与变化。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="一患者应描述的核心症状类别"&gt;&lt;span&gt;一、患者应描述的核心症状类别&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%82%a3%e8%80%85%e5%ba%94%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%9a%84%e6%a0%b8%e5%bf%83%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%b1%bb%e5%88%ab" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;请对照以下“中医问诊十个法则”，描述您身体的关键变化：&lt;/p&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="1-睡眠相关"&gt;&lt;span&gt;1. 睡眠相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e7%9d%a1%e7%9c%a0%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否一觉到天亮？是否每天定时醒来（如凌晨1-3点、3-5点固定醒）？是否多梦？入睡困难还是易醒？醒后能否快速再入睡？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我最近每晚10点上床，但凌晨2点必醒，醒后要到4点才能再睡着，中间总做梦，梦到吵架；以前能睡到早上7点，现在睡不够。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="2-胃口相关"&gt;&lt;span&gt;2. 胃口相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e8%83%83%e5%8f%a3%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否有饥饿感？是否想吃东西（特别想吃甜、咸、辣等）？还是完全没有胃口？吃一点就饱还是容易饿？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我现在不觉得饿，看到饭没兴趣，以前能吃两碗，现在吃半碗就胀；特别想吃甜的，但吃了又不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="3-大便相关"&gt;&lt;span&gt;3. 大便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e5%a4%a7%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否便秘（几天一次）？大便颜色（黄、黑、绿）？是否腹泻（稀水便、黏液便）？是否臭或不臭？排便是否费力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我大便3天一次，干硬像羊屎，颜色深黄，排便时要很用力；以前每天一次，软黄成形。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="4-小便相关"&gt;&lt;span&gt;4. 小便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e5%b0%8f%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：小便颜色（淡黄、深黄、清白）？是否频尿（白天/晚上次数）？排尿困难（尿不尽、量少）？无尿意还是尿急？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我小便深黄，白天要跑5-6次厕所，晚上起夜2次，每次尿量少，尿完还想尿；以前小便淡黄，白天4次，晚上不起夜。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="5-口渴相关"&gt;&lt;span&gt;5. 口渴相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e5%8f%a3%e6%b8%b4%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否口渴？想喝冷水还是温水？喝了水后是否能止渴？还是“喝了像没喝”？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我总觉得渴，但不想喝冷水，只想喝温的；喝一大杯还是渴，嘴里发干。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="6-寒热相关"&gt;&lt;span&gt;6. 寒热相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e5%af%92%e7%83%ad%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：平时身体感觉热还是冷？手脚是否冰凉？冬天/夏天手脚温度有变化吗？睡觉时盖被子是否觉得热或冷？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手脚一直冰凉，冬天更冷，盖两床被子还是脚冰；以前手脚温热，冬天也不冰。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="7-出汗相关"&gt;&lt;span&gt;7. 出汗相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e5%87%ba%e6%b1%97%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否容易出汗？白天不动也出汗（自汗）？晚上睡觉出汗（盗汗）？出汗部位（头、背、手脚）？是否出汗不止？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我白天不动也出汗，尤其头和背，吃饭时汗流浃背；晚上睡觉也出汗，枕头湿一片，醒来汗止。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="8-体力与精神相关"&gt;&lt;span&gt;8. 体力与精神相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e4%bd%93%e5%8a%9b%e4%b8%8e%e7%b2%be%e7%a5%9e%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：精神好不好？是否容易疲惫？早上起床是精神奕奕还是累得起不来？能否集中注意力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我每天没精神，上班坐一会儿就累；早上起床像没睡够，要挣扎半小时才能起来；以前早上起来精力充沛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="9-性功能相关成人"&gt;&lt;span&gt;9. 性功能相关（成人）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd%e7%9b%b8%e5%85%b3%e6%88%90%e4%ba%ba" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：男性是否晨勃？勃起硬度如何？女性是否感觉双乳敏感？性生活质量是否有变化？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前早上会晨勃，现在很少；勃起也没以前硬，性欲下降。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="10-女子月经相关女性"&gt;&lt;span&gt;10. 女子月经相关（女性）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f%e7%9b%b8%e5%85%b3%e5%a5%b3%e6%80%a7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：月经周期（提前/延后）？经量（多/少）？痛经吗？颜色（暗红/鲜红）？有无血块？生过小孩吗？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我月经以前每月准时，现在推迟5-7天，量比以前少，颜色暗红有血块，来月经时小腹坠痛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="11-其他关键症状"&gt;&lt;span&gt;11. 其他关键症状&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#11-%e5%85%b6%e4%bb%96%e5%85%b3%e9%94%ae%e7%97%87%e7%8a%b6" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;疼痛&lt;/strong&gt;：部位（如胸痛、头痛、关节痛）、性质（持续痛/阵痛）、是否拒按（实症）或喜按（虚症）。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了24小时，像石头压着，按一下更痛。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麻木&lt;/strong&gt;：手足趾、肢体是否麻木？持续还是偶尔？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手指和脚趾经常麻，像蚂蚁爬，持续半小时才好。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特殊反应&lt;/strong&gt;：如“阳反应”（男性晨勃、女性双乳敏感）、睡眠中异常（盗汗、夜醒）、饮食偏好（突然想吃/厌恶某类食物）。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="二描述症状的注意事项"&gt;&lt;span&gt;二、描述症状的注意事项&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%9a%84%e6%b3%a8%e6%84%8f%e4%ba%8b%e9%a1%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;以自身感受为主&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免使用西医术语（如“高血压”“糖尿病”），而是描述“头晕”“口渴”“手脚冷”等主观感受。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我有高血压，高压160。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我最近头晕，量血压高，但更难受的是头痛和手脚发麻。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;描述需具体、细节化&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免模糊表述（如“不舒服”），需说明“哪里不舒服、怎么不舒服、持续多久”。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我心脏不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了3天，深呼吸时更痛，晚上睡不着。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;对比健康状态&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;可参照以下“&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;”（正常人标准），描述与正常状态的差异，帮助医生判断病情进退。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;：
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;正常胃口&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起大便&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便5-7次/天（淡黄）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;一觉到天亮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;手足温热（头面冷）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起阳反应（男勃起、女乳敏感）&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前手脚温热，现在冬天脚冰；以前一觉到天亮，现在凌晨两点必醒。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;</content></entry><entry><title>倪海厦诊病十问的含义——病是问出来的</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/</id><updated>2026-03-09T12:22:52Z</updated><summary>倪海厦“诊病十问”的核心是：通过睡眠、饮食、二便、寒热等十个方面的主观症状来判断人体气血阴阳的常态与异态，以此作为经方辨证的依据，而非依赖西医的检验报告。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;我们经方家的问诊非常重要，因此有必要为读者说明一下，如何找经方家看病。如果不知道方法将会变成鸡同鸭讲，病人说了半天我们也不知道你到底在说些什么？请读者记住用下列方式来回答问题。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="1-问睡眠"&gt;&lt;span&gt;1. 问睡眠&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e9%97%ae%e7%9d%a1%e7%9c%a0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的睡眠如何？是否一觉到天亮？是否每天定时会醒？如果会醒，是几点会醒？是否多梦？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;一觉睡到天亮是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;断续睡眠、睡不安稳，是肝不藏血或心血虚，魂魄不归心&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续1-3点醒来，肝阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续3-5点醒来，肺阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="2-问胃口"&gt;&lt;span&gt;2. 问胃口&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e9%97%ae%e8%83%83%e5%8f%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你感觉饿吗？有欲望想吃什么特别的食物或是喜爱什么味道的食物？或是不饿，完全没有胃口。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;有食欲，食之有味，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;胃口过大，阳明腑热或受类固醇药物影响&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;没胃口，脾脏受损&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;食之无味，胰脏受损&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="3-问大便"&gt;&lt;span&gt;3. 问大便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e9%97%ae%e5%a4%a7%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你便秘吗？每天有大便吗？大便颜色是什么？是下利吗？很臭还是无味？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;每日行，大便成型，软硬适中，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便稀，是中焦肠道有水饮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便硬，是阳明腑实&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便下利清谷（吃啥拉啥，可以看到大便中有未消化的食物），是脾阳虚&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="4-问小便"&gt;&lt;span&gt;4. 问小便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e9%97%ae%e5%b0%8f%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的小便是什么颜色？频尿吗？还是尿不出来？还是没有尿意？平均一天几次？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;小便淡黄是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便黄（或深黄），肠道仍有燥屎&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便清白，有里寒，小肠热度不够&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="5-问口渴"&gt;&lt;span&gt;5. 问口渴&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e9%97%ae%e5%8f%a3%e6%b8%b4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你很渴吗？如渴，最想喝什么温度的水？如不渴，时常会忘记喝水吗？还是再怎么喝也不能止渴呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;时而有口渴现象是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;不渴，有水饮停上焦或胃中仍有不洁食物残留&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，喝千杯不解渴，阳明经热，或肾阳虚以致金不能生水&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝冰水，有里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝温水，有里寒&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="6-问寒热"&gt;&lt;span&gt;6. 问寒热&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e9%97%ae%e5%af%92%e7%83%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你平时觉得身体很热还是很冷？手脚冰冷吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人脚的温度是温的&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;脚是冰的，心阳不足，心脏移到小肠之热不足&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;睡时身体的寒热&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人是没有特别的感觉&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身冰冷，是阳虚&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;上热下寒，阴阳分格&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;寒热并结，是阴阳相抟&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身燥热，是阳不入阴（长期性的低烧）&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="7-问汗"&gt;&lt;span&gt;7. 问汗&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e9%97%ae%e6%b1%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你容易出汗吗？会半夜盗汗吗？会时常流汗不止吗？还是不出汗的身体呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;天热或运动皆易流汗是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;汗流不止，是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;盗汗是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;无汗，心脏功能受损，导致心不主五液&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="8-问体力精神如何"&gt;&lt;span&gt;8. 问体力精神如何&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e9%97%ae%e4%bd%93%e5%8a%9b%e7%b2%be%e7%a5%9e%e5%a6%82%e4%bd%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;精神好吗？还是一直疲惫中？早上起床时，是精神奕奕呢？还是无法起床呢？精神能够集中吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人的体力很好&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;体力不好，天阳不足，以致肺阳无法下达至肾&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;先天的肾阳不足，故觉得全身疲乏&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="9-问性功能"&gt;&lt;span&gt;9. 问性功能&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e9%97%ae%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你性功能好吗？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人每天早起时都有阳反应，男人要勃起，女人要感觉双乳很敏感&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="10-问女子月经"&gt;&lt;span&gt;10. 问女子月经&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e9%97%ae%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;无论你有无月经，都要详细说明你的月经情形，是延后还是每次都提前呢？痛不痛呢？生过小孩吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;月经每月规律，没有不舒服感是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经提前，里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经延后，里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;痛经或有瘀血块，是里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经就是乳水，当心阳不足时，停留于肺的乳水就没办法全部或按时地下达子宫而排出。经期往后是里寒，提前是热证，痛经或瘀块是里寒现象。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;p&gt;读者只要按照以上的问诊来说明你身体的感觉，经方家就可以不用看到你，而依据这些主要症状来开出处方。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;经方是在真正的治病中，因此病人服用经方时身体在恢复时，自然会产生一些变化，可能每天都不同，有时会下利，有时会晕眩，呕吐，手脚发麻等等，这都是正常现象，因为我们在治病，所以会有很多因人而异的反应出现。此时不须要每天向医师报告，你只要问你自己看看，是不是这些反应都出现在你的病灶所在呢？你就知道你如何了。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;我曾经遇到一位无知的病人，她来看我时，抱怨自己便秘，一星期才上一次大号，结果吃完我的药第二天就打电话来说，中药的副作用她受不了，因为下利过多。于是我问她：你感觉如何？她说感觉非常好，体力都恢复过来了。读者觉得我应该如何回答她呢？你们在吃西药时没有这类反应是因为西药只是在控制，根本没有在治病，当然你会感觉到二者之不同。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;病人如果拿着西医的检验报告来看正统中医的话，你一定会被骂，因为这是西医说的，不是我们说的，你有疑问的话应该去问帮你做这检验报告的人才对，怎么来问中医呢？这就是鸡同鸭讲。你可以将西医的检验说明一并给中医，也可以将西医给你的诊断给中医，这可以帮助中医来证明中药有多好。但是要记住，正统中医开处方时是完全依照你身体的症状而开的，不是按照西医的检验报告开的。因此你一定要强调你身体的症状，将之说明详细，如此才对正统中医有帮助的。每次病人拿出西医的检验报告给我时，他们不知道这对中医来说是完全无济于事的。&lt;/p&gt;</content></entry><entry><title>分治法：论便血与溺血分治 论腰痛与头痛分治 论遗精与健忘分治 论吞酸与泄泻分治 论中气与中痰分治</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-27-fenzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-27-fenzhifa/</id><updated>2026-05-21T14:27:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“分治法”部分，专论&lt;strong&gt;一人同时患数种病症、寒热虚实错杂&lt;/strong&gt;时的分治与合治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。然得其道则分中可合，一方可兼治数症；不得其道则合处仍分&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="分治法论便血与溺血分治-论腰痛与头痛分治-论遗精与健忘分治-论吞酸与泄泻分治-论中气与中痰分治"&gt;&lt;span&gt;分治法：论便血与溺血分治 论腰痛与头痛分治 论遗精与健忘分治 论吞酸与泄泻分治 论中气与中痰分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%88%86%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%be%bf%e8%a1%80%e4%b8%8e%e6%ba%ba%e8%a1%80%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e8%85%b0%e7%97%9b%e4%b8%8e%e5%a4%b4%e7%97%9b%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e9%81%97%e7%b2%be%e4%b8%8e%e5%81%a5%e5%bf%98%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e5%90%9e%e9%85%b8%e4%b8%8e%e6%b3%84%e6%b3%bb%e5%88%86%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%b0%94%e4%b8%8e%e4%b8%ad%e7%97%b0%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：分治者，症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。如人便血矣，又溺血；腰痛矣，又头痛；遗精矣，又健忘；吞酸矣，又泄泻。症既纷出，药难一般，不得不分之以相治也。或治其上，或治其下，或治其有余，或治其不足，止正可以混同一例。然而得其道，则分中可合；不得其道，则合处仍分。如便血与溺血不可同论也，然总之出血于下，用生地一两，地榆三钱治之，则二症自愈。（〔批〕两地丹。）盖大小便虽各有经络，而其源同，因膀胱之热而来也。生地清膀胱之火，地榆亦能清膀胱。一方而两用之，分之中又有合也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;腰痛与头痛，上下相殊也。然而肾气上通于脑，而脑气下达于肾，上下虽殊，气实相通。法当用温补之药，以大益其肾中之阴，则上下之气自通。方用熟地一两，杜仲五钱，麦冬五钱，北五味二钱，水煎服即愈。（〔批〕上下兼养丹。）盖熟地、杜仲，肾中之药也，止腰中痛是其专功。今并头痛而亦愈者何也？盖熟地虽是补肾之剂，然补肾则上荫于脑，背脊骨梁辘轳上升，是其直路，肾一足则气即腾奔而不可止，故一补肾气，腰不疼而脑即不痛也。合中有分，而分中实合，不信然乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;遗精，下病也；健忘，上病也。何以分治之而咸当乎。方用人参三两，莲须二两，芡实二两，山药四两，麦冬三两，五味子一两，生枣仁三两，远志一两，菖蒲一两，当归三两，柏子仁去油一两，熟地五两，山茱萸三两，各为末，蜜为丸。每日早晚各用白滚水送下五钱。（〔批〕遗忘双治丹。）半料两症俱全。此方乃治健忘之方也，何以遗精而亦效？盖遗精虽是肾水之虚，而实本于君火之弱，今补其心君，则玉关不必闭而自闭矣。此合中之分，实有殊功也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;吞酸，火也；泄泻，寒也。似乎寒热殊而治法宜变，不知吞酸虽热，由于肝气之郁结，泄泻虽寒，由于肝木之克脾。然必一方以治木郁，又一方以培脾土，则土必大崩，而木必大凋矣。不若于一方之中而两治之。方用柴胡一钱，白芍五钱，茯苓三钱，陈皮五分，甘草五分，车前子一钱，神曲五分，水煎服。（〔批〕两舒散。）。二症皆愈，此方之奇绝，在白芍之妙，盖白芍乃肝经之药，最善舒木气之郁，木郁一舒，上不克胃而下不克脾。方中又有茯苓、车前，以分消水湿之气，水尽从小便出，何有余水以吞酸，剩汁以泄泻。况又有半夏、神曲之消痰化粕哉。此一治而有分治之功，世人未尽知也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：何奇之多如此，我是无可再言。远公请益，我有一症增入可也。中气而又中痰，虽若中之异，而实皆中于气之虚也。气虚自然多痰，痰多必然耗气，虽分而实合耳。方用人参一两，半夏三钱，南星三钱，附子一钱，茯苓三钱，甘草一钱，水煎服。（〔批〕仁勇汤。）中气，中痰之症俱悉矣。盖人参原是气分之神剂，而亦消痰之妙药。半夏、南星虽是逐痰之神品，而亦扶气之正神。附子、甘草，一仁一勇，相济而成大敌，用之于三味之中，扶正必致祛邪，荡痰必然益气，分合而无分合之形，奇绝而有神化之妙，又不可不知。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：与余同，无可讲。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;本节为《石室秘录》“分治法”部分，专论&lt;strong&gt;一人同时患数种病症、寒热虚实错杂&lt;/strong&gt;时的分治与合治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。然得其道则分中可合，一方可兼治数症；不得其道则合处仍分&lt;/strong&gt;。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一分治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、分治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%88%86%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：分治者，症犯艰难，不可作一症治之，乃用分治之法。如人便血又溺血，腰痛又头痛，遗精又健忘，吞酸又泄泻，中气又中痰。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：或治其上，或治其下，或治其有余，或治其不足。关键在于把握各症之间的内在联系，&lt;strong&gt;从共同病机入手，一方统筹兼顾&lt;/strong&gt;。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二便血与溺血分治"&gt;&lt;span&gt;二、便血与溺血分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%be%bf%e8%a1%80%e4%b8%8e%e6%ba%ba%e8%a1%80%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大便下血与小便溺血并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;出血部位虽分大肠与膀胱，然根源皆由&lt;strong&gt;膀胱之热&lt;/strong&gt;。热伤血络，下溢为血。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（两地丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：生地一两，地榆三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：二症自愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：生地清膀胱之火兼凉血，地榆凉血止血亦清膀胱。二味直清下焦火热之源，故二血并止。此分中寓合。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三腰痛与头痛分治"&gt;&lt;span&gt;三、腰痛与头痛分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e8%85%b0%e7%97%9b%e4%b8%8e%e5%a4%b4%e7%97%9b%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;腰痛与头痛上下并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肾气上通于脑，脑气下达于肾。肾阴不足，腰脊失养则腰痛；肾精不升，脑髓空虚则头痛。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（上下兼养丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，杜仲五钱，麦冬五钱，北五味二钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：腰不疼而脑即不痛。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：熟地、杜仲补肾强腰为专功。然补肾则精足气升，上荫于脑，循脊上行，脑得濡养，头痛自止。一补肾阴而上下兼治。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四遗精与健忘分治"&gt;&lt;span&gt;四、遗精与健忘分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e9%81%97%e7%b2%be%e4%b8%8e%e5%81%a5%e5%bf%98%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;遗精（下病）与健忘（上病）并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;遗精虽是肾水之虚，而实本于&lt;strong&gt;君火之弱&lt;/strong&gt;。心气不足则健忘；心火不降则肾关不固而遗精。根源在心。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（遗忘双治丹，丸剂）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三两，莲须二两，芡实二两，山药四两，麦冬三两，五味子一两，生枣仁三两，远志一两，菖蒲一两，当归三两，柏子仁（去油）一两，熟地五两，山茱萸三两。蜜丸。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：每日早晚各白滚水送下五钱。半料两症俱全。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：此方本是治健忘之方，重用人参、枣仁、远志、菖蒲、柏子仁补心气、开心窍、宁心神；而遗精亦愈。盖补其心君，心气下交于肾，则玉关不必闭而自闭。此合中之分，重在治心以统上下。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五吞酸与泄泻分治"&gt;&lt;span&gt;五、吞酸与泄泻分治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e5%90%9e%e9%85%b8%e4%b8%8e%e6%b3%84%e6%b3%bb%e5%88%86%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;吞酸（火症）与泄泻（寒症）并见，寒热殊途。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;吞酸虽热，由于&lt;strong&gt;肝气郁结&lt;/strong&gt;化火犯胃；泄泻虽寒，由于&lt;strong&gt;肝木克脾&lt;/strong&gt;，脾虚湿注。总因肝郁所致。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（两舒散）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：柴胡一钱，白芍五钱，茯苓三钱，陈皮五分，甘草五分，车前子一钱，神曲五分。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：二症皆愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：妙在&lt;strong&gt;白芍五钱&lt;/strong&gt;为君，舒肝木之郁。木郁一舒，上不克胃（吞酸止），下不克脾（泄泻愈）。茯苓、车前分消水湿，湿从小便去，则无余水以吞酸、剩汁以泄泻。神曲消食，陈皮理气。一治肝郁而两症并除。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六中气与中痰分治张公补"&gt;&lt;span&gt;六、中气与中痰分治（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e4%b8%ad%e6%b0%94%e4%b8%8e%e4%b8%ad%e7%97%b0%e5%88%86%e6%b2%bb%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中气（气虚昏厥）与中痰（痰迷昏厥）并见。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;虽若中之异，而实皆&lt;strong&gt;中于气之虚&lt;/strong&gt;。气虚自然多痰，痰多必然耗气。分而实合。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（仁勇汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，半夏三钱，南星三钱，附子一钱，茯苓三钱，甘草一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：中气、中痰之症俱愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;为气分神剂，亦能消痰。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;半夏、南星&lt;/strong&gt;为逐痰神品，亦能扶气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;附子、甘草&lt;/strong&gt;一仁一勇，相济而成功。全方扶正必致祛邪，荡痰必然益气，分合无间，神化之妙。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七总结对比"&gt;&lt;span&gt;七、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;并见病症&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;共同病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;分治主方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心药物&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;分中寓合之理&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;便血与溺血&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;膀胱之热&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;两地丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;生地一两、地榆三钱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;同清下焦血热之源&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;腰痛与头痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾阴不足，精气不升&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;上下兼养丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地一两、杜仲五钱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾则精升，上荫于脑&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;遗精与健忘&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;心气不足，君火不降&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;遗忘双治丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、枣仁、熟地、山萸等&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补心气以交肾，心旺则关自闭&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;吞酸与泄泻&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肝木郁结，克胃克脾&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;两舒散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;白芍五钱、柴胡、茯苓&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;舒肝郁则木不克土，水湿分消&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中气与中痰&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气虚为本，痰气互结&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;仁勇汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;人参一两、半夏、南星&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气即能消痰，逐痰亦能扶气&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“分治法”的精髓在于&lt;strong&gt;辨证求本，异病同治&lt;/strong&gt;。面对错综复杂的症候群，不为表象迷惑，而是抓住内在共同的病机枢纽（如热源、肾虚、心弱、肝郁、气虚），以一方统筹兼顾。既曰分治，实则合治，体现了中医整体观念与辨证论治的高度统一。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>专治法：论直中阴寒 论中暑</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-26-zhuanzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-26-zhuanzhifa/</id><updated>2026-05-21T10:16:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“专治法”部分，专论&lt;strong&gt;直中阴寒与中暑&lt;/strong&gt;两种急症的专攻直入治法。核心思想是：&lt;strong&gt;病势急迫，当专治一脏，单刀直入。不宜广征药味、分调各路，而以一二味大将之药直捣病巢，方可速挽危局&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="专治法论直中阴寒-论中暑"&gt;&lt;span&gt;专治法：论直中阴寒 论中暑&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%93%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e7%9b%b4%e4%b8%ad%e9%98%b4%e5%af%92-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%9a%91" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：专治者，专治一脏，单刀直入之谓也。如人病直中阴经寒症，势如奔马，不可止遏。倘征兵分调于各路，势必观望低徊，而不能急遽以救主，不若止用一二大将，斩关直进之为得也。方用人参一两，附子二钱，水煎服即愈，方名参附汤。用之却有至理。盖寒邪直入肾脏，邑主外亡，市民逃窜，贼人且驱倾城之民，尽为盗贼，上犯潢池，其锋不可当。此时若号召邻邑之兵，则缓不济事，故不若即此具师，推大将登坛，以兵马之权尽归之，令其奋勇当先，突围冲入，斩杀剪除，城安民乐，前途倒戈，返兵而逐贼矣。方中用附子者，如大将也，用人参者，乃兵马也。身如城郭，药可借观，生死相同，足以显譬。愿人深思，自得之专治之法。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：专治之法，归属直中阴寒之症，绰乎有理。但直中一门，不止一方尽之。吾传一门，可畅观之，而治无遗法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余亦同传，然余尚有法。如人病中暑之症，发渴引饮，其势亦甚急。若欲缓兵分治，则暑邪不易分散，当用一二味解暑之品，以直逐其邪，则心君庶可以安宁。法当用人参一两，青蒿二两，香薷三钱，白术五钱，水煎服。（〔批〕清暑神丹。）此方之妙，妙在人参以固元气，而后青蒿得以散其邪。虽青蒿一味，亦能解暑，似不必人参之助。然解暑而不补气，暑虽解矣，人必弱也。惟与参同用，则祛邪之中而有补正之道，暑散而不耗散真气，自然奏功如响。方中况有白术以健脾，香薷以追热，又用之咸宜乎。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一专治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、专治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e4%b8%93%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：专治者，专治一脏，单刀直入之谓也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：病势如奔马，不可止遏。若用药庞杂，如征兵分调各路，必观望低徊，缓不济事。当以一二味主药斩关直进，力专效宏。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二直中阴寒参附汤"&gt;&lt;span&gt;二、直中阴寒（参附汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e7%9b%b4%e4%b8%ad%e9%98%b4%e5%af%92%e5%8f%82%e9%99%84%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;寒邪直入肾脏，四肢厥逆，腹痛吐利，脉微欲绝，势如奔马，危在顷刻。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;阴寒直中少阴，肾阳衰微，邑主外亡，贼势猖獗。此时若以群药缓图，如号召邻邑之兵，缓不济急。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（参附汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，附子二钱。水煎服即愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;附子&lt;/strong&gt;如大将，斩关夺门，直驱阴寒。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;如兵马，助大将之力，且固护元气，防阳脱气散。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;二味相配，力专势猛，一鼓荡邪，城安民乐。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;比喻&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;身如城郭，附子为将，人参为兵。专委大将兵马之权，突围冲入，斩杀剪除，邪退正复。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三中暑华君补传"&gt;&lt;span&gt;三、中暑（华君补传）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%b8%ad%e6%9a%91%e5%8d%8e%e5%90%9b%e8%a1%a5%e4%bc%a0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中暑发渴引饮，其势亦急。暑邪弥漫，心神受扰。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;暑热伤人，元气易耗。若缓兵分治，暑邪不易速散。当以专药直逐其邪，兼固元气。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（清暑神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，青蒿二两，香薷三钱，白术五钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;青蒿二两&lt;/strong&gt;芳香透暑，直逐暑邪。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;人参一两&lt;/strong&gt;固护元气，使祛邪而不耗气。若单用青蒿解暑，暑虽解而人必虚。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;香薷&lt;/strong&gt;发越暑湿，&lt;strong&gt;白术&lt;/strong&gt;健脾和中。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：祛邪与补正并行，暑散而真气不耗，奏功如响。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四张公仲景按语"&gt;&lt;span&gt;四、张公（仲景）按语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e6%8c%89%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;专治之法用于直中阴寒，绰乎有理。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;直中一门，不止一方，可畅观而治无遗法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;直中阴寒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;阴寒直入肾脏，阳微欲脱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;回阳救逆，专药直入&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参附汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;人参一两、附子二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中暑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;暑热伤气，势急耗元&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;专逐暑邪，兼固元气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;清暑神丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;青蒿二两、人参一两&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“专治法”以&lt;strong&gt;药简力专、直捣病巢&lt;/strong&gt;为特点。对于急危重症，不事广络原野，而以一二味主药担纲，或回阳救逆，或逐暑固元，体现了中医急救“&lt;strong&gt;兵贵神速，力专效宏&lt;/strong&gt;”的治疗智慧。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>终治法：论伤寒调理 论中暑调治 论中风调治 论中湿调治 论火症调治 论燥症善后</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-25-zhongzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-25-zhongzhifa/</id><updated>2026-05-20T17:26:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“终治法”部分，专论&lt;strong&gt;伤寒、中暑、中风、中湿、火症、燥病&lt;/strong&gt;等大病愈后的善后调理法则。核心思想是：&lt;strong&gt;病已愈而为善后之计。大病之后正气必虚，当根据原病所伤及脏腑生克关系，补偏救弊，固本防复&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="终治法论伤寒调理-论中暑调治-论中风调治-论中湿调治-论火症调治-论燥症善后"&gt;&lt;span&gt;终治法：论伤寒调理 论中暑调治 论中风调治 论中湿调治 论火症调治 论燥症善后&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e7%bb%88%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e5%af%92%e8%b0%83%e7%90%86-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%9a%91%e8%b0%83%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e9%a3%8e%e8%b0%83%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%b9%bf%e8%b0%83%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e7%81%ab%e7%97%87%e8%b0%83%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e7%87%a5%e7%97%87%e5%96%84%e5%90%8e" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：终治者，病已愈而为善后之计，故曰终治。如伤寒愈后，作何调治；中暑之后，作何汤饮；中风之后，作何将息是也。伤寒邪已尽退，正气自虚，理宜补正，但胃强脾弱，多食补剂，恐能食而不能受。法当用补胃之药少，而补脾之药多，尤不宜补脾之药多，而补肾之药少。盖肾能生土，而土自能生金，金旺则木有所畏，不至来克脾土，然则补肾正所以补脾也。方用熟地一两，麦冬三钱，五味子五分，白芍三钱，肉桂三分，白术三钱，薏仁三钱，白芥子一钱，水煎服。（〔批〕脾肾至资汤。）此方专补肾脾二经，不去通补各脏，而各脏无不治之也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;中暑伤气，而调治之法不可以治气为先，当以补血为主。盖阳伤则阴血亦耗也。方用当归一两，白芍三钱，川芎一钱，熟地一两，五味子一钱，麦冬三钱，水煎服。此方即四物汤也，妙在全是阴经之药，又加之麦冬、五味以养肺金。金既旺，可以制木之克脾，则四物生肝而安于无事之福也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;中风之后，亦气之虚也。此等病断宜补气，不可补血。盖血滞而后中风，不可再补血以增添气滞也。方用人参三钱，茯苓三钱，薏仁三钱，半夏一钱，神曲五分，白术五钱，甘草一钱，肉桂一钱，陈皮五分，水煎服。（〔批〕气血两补丹。）此方妙补胃气，以生肺金之气，补命门以生脾土之阴，又何畏风木之旺哉。此三方皆善后至妙者，可以为终治之法。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：妙极矣。予又何言，予当一一补之。中湿之后，水已泻尽，法当健脾。然而不可徒健脾也，当补命门之火以生脾土。方用白术五钱，茯苓三钱，肉桂三分，白芍三钱，薏仁五钱，白芥子一钱，水煎服。此方专补肾经之火，而又不十分大热，则脾气得温，自然能去湿气而生胃气也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;火症既已散尽余火，势必气息奄奄，不能坐立。若一味泻火，则胃气必伤，而骨髓耗尽，水何日重生。方用熟地一两，元参五钱，麦冬一两，牛膝一钱，白芍三钱，水煎服。（〔批〕济水汤。）此方妙在润肺金以生肾水，兼去平肝。三脏既安，则胃气自然得生，又何必再泻其余火哉。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;燥病既除，善后之计，惟大补肾水，水足则肺金有养。方用六味汤，加麦冬、五味子治之可也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：予亦未传，无可谈。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一终治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、终治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e7%bb%88%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：终治者，病已愈而为善后之计也。如伤寒愈后作何调治，中暑之后作何汤饮，中风之后作何将息。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：原病已退，正气未复。不可峻补壅滞，当辨证施补，尤重脏腑相生关系，以平为期。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二伤寒愈后调理脾肾至资汤"&gt;&lt;span&gt;二、伤寒愈后调理（脾肾至资汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%bc%a4%e5%af%92%e6%84%88%e5%90%8e%e8%b0%83%e7%90%86%e8%84%be%e8%82%be%e8%87%b3%e8%b5%84%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;伤寒邪退，正气自虚。胃强脾弱，多食补剂恐能食而不能受。当&lt;strong&gt;补脾为主，兼以补肾&lt;/strong&gt;。盖肾能生土，土能生金，金旺则木畏，不克脾土，补肾正所以补脾。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（脾肾至资汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，麦冬三钱，五味子五分，白芍三钱，肉桂三分，白术三钱，薏仁三钱，白芥子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;熟地&lt;/strong&gt;峻补肾水为君，水足则火生土。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白术、薏仁&lt;/strong&gt;健脾祛湿，&lt;strong&gt;白芍&lt;/strong&gt;敛阴和营。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麦冬、五味子&lt;/strong&gt;滋肺金以生肾水，兼制肝木。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;肉桂三分&lt;/strong&gt;少火生气，温肾助脾。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白芥子&lt;/strong&gt;化痰利气，防补药壅滞。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：专补肾脾二经，不遍补各脏而各脏自安。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三中暑伤气后调理四物加味"&gt;&lt;span&gt;三、中暑伤气后调理（四物加味）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%b8%ad%e6%9a%91%e4%bc%a4%e6%b0%94%e5%90%8e%e8%b0%83%e7%90%86%e5%9b%9b%e7%89%a9%e5%8a%a0%e5%91%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中暑伤气，阳伤则阴血亦耗。调治不可独治气，当以&lt;strong&gt;补血为主&lt;/strong&gt;。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（四物加麦冬、五味）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：当归一两，白芍三钱，川芎一钱，熟地一两，五味子一钱，麦冬三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;以&lt;strong&gt;四物汤&lt;/strong&gt;大补阴血，血足则气有所附。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;加&lt;strong&gt;麦冬、五味子&lt;/strong&gt;清养肺金。肺金旺则能制肝木，肝木不克脾土，四物生肝而五脏安宁。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四中风之后调理气血两补丹"&gt;&lt;span&gt;四、中风之后调理（气血两补丹）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e4%b8%ad%e9%a3%8e%e4%b9%8b%e5%90%8e%e8%b0%83%e7%90%86%e6%b0%94%e8%a1%80%e4%b8%a4%e8%a1%a5%e4%b8%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中风之后，气虚为本。血滞而后中风，&lt;strong&gt;断宜补气，不可再补血&lt;/strong&gt;，以免增添气滞。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（气血两补丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三钱，茯苓三钱，薏仁三钱，半夏一钱，神曲五分，白术五钱，甘草一钱，肉桂一钱，陈皮五分。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;人参、白术、茯苓、甘草&lt;/strong&gt;四君子补胃气以生肺金之气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;肉桂&lt;/strong&gt;温命门以生脾土之阴，&lt;strong&gt;薏仁&lt;/strong&gt;健脾祛湿。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;半夏、陈皮、神曲&lt;/strong&gt;化痰消食，使补而不滞。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：补气为主，兼温命门，使气旺而行，风木不亢。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五中湿之后调理张公补"&gt;&lt;span&gt;五、中湿之后调理（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e4%b8%ad%e6%b9%bf%e4%b9%8b%e5%90%8e%e8%b0%83%e7%90%86%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中湿之后，水已泻尽，法当健脾。然&lt;strong&gt;不可徒健脾，当补命门之火以生脾土&lt;/strong&gt;。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术五钱，茯苓三钱，肉桂三分，白芍三钱，薏仁五钱，白芥子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白术、茯苓、薏仁&lt;/strong&gt;健脾祛湿。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;肉桂三分&lt;/strong&gt;专补肾经之火，不十分大热，脾气得温自能运湿生胃。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白芍&lt;/strong&gt;敛阴，&lt;strong&gt;白芥子&lt;/strong&gt;化痰通络。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：补火生土，火足则湿不再聚。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六火症善后张公补"&gt;&lt;span&gt;六、火症善后（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e7%81%ab%e7%97%87%e5%96%84%e5%90%8e%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;火症余火虽散，气息奄奄，不能坐立。若一味泻火，则胃气必伤，骨髓耗尽，肾水难生。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（济水汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，元参五钱，麦冬一两，牛膝一钱，白芍三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;熟地、元参、麦冬&lt;/strong&gt;大补肾水、润肺金以生肾水。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;白芍&lt;/strong&gt;平肝敛阴。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;牛膝&lt;/strong&gt;引药下行，坚筋骨。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：润肺平肝，三脏既安，胃气自生，不必再泻余火。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七燥病善后张公补"&gt;&lt;span&gt;七、燥病善后（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e7%87%a5%e7%97%85%e5%96%84%e5%90%8e%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;燥病既除，善后惟&lt;strong&gt;大补肾水&lt;/strong&gt;，水足则肺金有养，津液自复。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：六味地黄汤（熟地、山萸、山药、丹皮、泽泻、茯苓）加麦冬、五味子。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：六味滋补肾水，麦冬、五味子清润肺金，金水相生，燥症不复。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="八总结对比"&gt;&lt;span&gt;八、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ab%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;原病&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;愈后病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;善后治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤寒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾肾两虚，胃强脾弱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补脾为主，兼以补肾&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾肾至资汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地、白术、薏仁、麦冬、肉桂三分&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中暑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;阳伤及阴，阴血亏耗&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补血为主，佐以养肺&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;四物加麦味&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;四物汤加麦冬、五味子&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中风&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气虚为本，忌补血滞气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气为主，兼温命门&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气血两补丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;四君加肉桂、薏仁、夏、陈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;中湿&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;湿去脾虚，火不生土&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补命门之火以生脾土&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;张公中湿善后方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;白术、茯苓、肉桂三分、薏仁&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;火症&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;火去阴伤，胃气虚弱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾水，润肺金&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;济水汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地、元参、麦冬、白芍、牛膝&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;燥病&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;燥去阴亏，肺肾失濡&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;大补肾水，金水相生&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;六味加麦味&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;六味地黄汤加麦冬、五味子&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“终治法”体现了中医“&lt;strong&gt;病后防复&lt;/strong&gt;”的治未病思想。大病之后正气未复，不可峻补，亦不可不补。天师与张公根据各病伤正之不同，或补肾以生脾，或补血以配气，或补气以行滞，或温肾以健脾，或滋水以润燥，均以恢复脏腑生克制化的常态为宗旨。诸方平和温润，宜于久服，为病后调理之典范。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>初治法：论伤风初治 论伤寒初治 论伤食初治 论伤暑初治 论伤湿初治 论燥病初治 论火病初治</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-24-chuzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-24-chuzhifa/</id><updated>2026-05-20T10:02:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“初治法”部分，专论&lt;strong&gt;伤风、伤寒、伤食、伤暑、伤湿、燥病、火病&lt;/strong&gt;七种常见病初起时的初始治疗法则。核心思想是：&lt;strong&gt;病初起时，邪浅正未衰，用药原易奏功。贵在认得清、用得当，早遏病势，防其传变&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="初治法论伤风初治-论伤寒初治-论伤食初治-论伤暑初治-论伤湿初治-论燥病初治-论火病初治"&gt;&lt;span&gt;初治法：论伤风初治 论伤寒初治 论伤食初治 论伤暑初治 论伤湿初治 论燥病初治 论火病初治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%88%9d%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e9%a3%8e%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e5%af%92%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e9%a3%9f%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e6%9a%91%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e6%b9%bf%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e7%87%a5%e7%97%85%e5%88%9d%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e7%81%ab%e7%97%85%e5%88%9d%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：初治者，首先宜以此治之也。初病伤风，即以伤风治之；初病伤寒，即以伤寒治之；初病伤食，即以伤食治之也。凡人病初起之时，用药原易奏功。无如人看不清，用药错乱，往往变症蜂起。苟认得清，用得当，又何变症之生耶。如伤风之症必然头痛身疼，咳嗽痰多，切其脉必浮，此伤风也。即以防风一钱，荆芥一钱，柴胡一钱，甘草一钱，黄芩一钱，半夏一钱，水煎服。（〔批〕逐风散。）一剂即止，不再剂也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;伤寒之初起也，鼻塞目痛，项强头亦痛，然切其脉必浮紧，此伤寒也。若以伤寒治之即愈。方用桂枝一钱，甘草一钱，陈皮一钱，干葛一钱，水煎服。（〔批〕荡寒汤，）一剂即愈。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;伤食之症，心中饱闷，见食则恶，食之转痛，此伤食也，即以消食药服之立已。方用白术一钱，茯苓一钱，枳壳一钱，山楂二十粒，麦芽二钱，谷芽二钱，神曲三分，半夏一钱，甘草五分，砂仁三粒，水煎服。（〔批〕消食散。）一剂快，二剂愈。此初治之法，人易知之不能知，即知而不肯用，行医者无轻易此初治法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：又不必言。甚矣，圣人之言大也，三方而初症定之矣。初病伤暑，必然头晕、口渴、恶热，甚则身热、痰多、气喘是也。方用青蒿一两，香薷三钱，白术五钱，陈皮一钱，甘草一钱，茯苓三钱，有参加一钱，无亦可。（〔批〕青香散。）一剂即愈。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;伤湿初起之时，必然恶湿身重，足肿，小便短赤。方用白术三钱，泽泻三钱，猪苓三钱，肉桂五分，茯苓五钱，柴胡一钱，车前子一钱，半夏一钱，水煎服。（〔批〕引水散。）一剂立愈，二剂脱然。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;燥病初起，咽干口燥、嗽不已、痰不能吐、面目红色、不畏风吹者是也。方用麦冬五钱，桔梗三钱，甘草一钱，天花粉一钱，陈皮三分，元参五钱，百部八分，水煎服。（〔批〕宁肺汤。）一剂燥立止，二剂嗽止，三剂全愈。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;火症初起，必大渴引饮，身有斑点，或身热如焚，或发狂乱语。方急用石膏三钱，元参一两，麦冬三两，甘草三钱，升麻三钱，知母三钱，半夏三钱，竹叶百片。（〔批〕平乱汤。）一剂少止，二剂即安，三剂全愈，不可四剂也。若初起之时，大势少衰，减半与之，乘其火势初起，胃气未衰，急用此汤以遏之，则火自然骤灭而不为害矣。方即竹叶石膏汤，妙在加入元参、麦冬数两，使石膏不为主帅，而反为偏裨，听麦冬、元参之差遣，则止去火而不损肾中之阴。又妙加入升麻，引其外出而不能入，止祛火而不损肾水，所以更奏功如神也。倘疑升麻太多而少减之，则转不奏功之捷。予所以又戒世人之不知用升麻者。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余未传。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;（暑症未有不兼湿者，故方中多用术、苓。李子永识。）&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一初治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、初治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%88%9d%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：初治者，首先宜以此治之也。初病伤风，即以伤风治之；初病伤寒，即以伤寒治之。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：初病邪浅，药宜轻灵。乘胃气未衰，急用对证之方遏之，一至三剂即止，不可过剂。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二伤风初治逐风散"&gt;&lt;span&gt;二、伤风初治（逐风散）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%bc%a4%e9%a3%8e%e5%88%9d%e6%b2%bb%e9%80%90%e9%a3%8e%e6%95%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：头痛身疼，咳嗽痰多，脉浮。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：防风一钱，荆芥一钱，柴胡一钱，甘草一钱，黄芩一钱，半夏一钱。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂即止，不再剂。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：荆、防辛散风邪，柴胡透表，黄芩清郁热，半夏化痰，甘草和中。轻清疏解，恰合风邪上受之机。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三伤寒初起荡寒汤"&gt;&lt;span&gt;三、伤寒初起（荡寒汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%bc%a4%e5%af%92%e5%88%9d%e8%b5%b7%e8%8d%a1%e5%af%92%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：鼻塞目痛，项强头痛，脉浮紧。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：桂枝一钱，甘草一钱，陈皮一钱，干葛一钱。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂即愈。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：桂枝辛温解肌，干葛升阳散寒，陈皮理气和中，甘草调和。药简力专，辛温轻散，截断于太阳初感。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四伤食初治食食散"&gt;&lt;span&gt;四、伤食初治（食食散）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e4%bc%a4%e9%a3%9f%e5%88%9d%e6%b2%bb%e9%a3%9f%e9%a3%9f%e6%95%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：心中饱闷，见食则恶，食之转痛。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术一钱，茯苓一钱，枳壳一钱，山楂二十粒，麦芽二钱，谷芽二钱，神曲三分，半夏一钱，甘草五分，砂仁三粒。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂快，二剂愈。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：白术、茯苓健脾助运；山楂、二芽、神曲消食化滞；枳壳、砂仁理气和胃；半夏化痰降逆；甘草和中。消中寓补，不伤胃气。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五伤暑初治青香散张公补"&gt;&lt;span&gt;五、伤暑初治（青香散，张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e4%bc%a4%e6%9a%91%e5%88%9d%e6%b2%bb%e9%9d%92%e9%a6%99%e6%95%a3%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：头晕，口渴，恶热，甚则身热、痰多、气喘。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：青蒿一两，香薷三钱，白术五钱，陈皮一钱，甘草一钱，茯苓三钱。有参加一钱，无亦可。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂即愈。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：青蒿芳香透暑，香薷辛温发越，白术、茯苓健脾祛湿，陈皮理气，甘草和中。暑多夹湿，此方清暑化湿并行。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;李子永按&lt;/strong&gt;：暑症未有不兼湿者，故方中多用术、苓。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六伤湿初治引水散张公补"&gt;&lt;span&gt;六、伤湿初治（引水散，张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e4%bc%a4%e6%b9%bf%e5%88%9d%e6%b2%bb%e5%bc%95%e6%b0%b4%e6%95%a3%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：恶湿身重，足肿，小便短赤。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术三钱，泽泻三钱，猪苓三钱，肉桂五分，茯苓五钱，柴胡一钱，车前子一钱，半夏一钱。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂立愈，二剂脱然。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：五苓散去桂枝易肉桂，温阳化气利水；加车前子、柴胡、半夏，增强分消水湿之力。湿去则身重足肿自消。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七燥病初治宁肺汤张公补"&gt;&lt;span&gt;七、燥病初治（宁肺汤，张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e7%87%a5%e7%97%85%e5%88%9d%e6%b2%bb%e5%ae%81%e8%82%ba%e6%b1%a4%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：咽干口燥，咳不已，痰不能吐，面目红色，不畏风吹。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：麦冬五钱，桔梗三钱，甘草一钱，天花粉一钱，陈皮三分，元参五钱，百部八分。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂燥止，二剂嗽止，三剂全愈。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：麦冬、元参、天花粉润燥生津；桔梗、百部宣肺止咳；陈皮理气化痰；甘草调和。甘寒清润，不涉苦寒。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="八火病初起平乱汤张公补"&gt;&lt;span&gt;八、火病初起（平乱汤，张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ab%e7%81%ab%e7%97%85%e5%88%9d%e8%b5%b7%e5%b9%b3%e4%b9%b1%e6%b1%a4%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：大渴引饮，身有斑点，或身热如焚，或发狂乱语。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：石膏三钱，元参一两，麦冬三两，甘草三钱，升麻三钱，知母三钱，半夏三钱，竹叶百片。水煎服。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂少止，二剂安，三剂全愈，不可四剂。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：竹叶石膏汤加减。妙在&lt;strong&gt;元参、麦冬重用&lt;/strong&gt;，使石膏退居偏裨，听二药差遣，清火而不损肾阴；&lt;strong&gt;升麻三钱&lt;/strong&gt;引火毒外透，不使内陷。乘火势初起、胃气未衰时急遏之，火自骤灭。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;加减&lt;/strong&gt;：若大势稍衰，减半与之。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="九总结对比"&gt;&lt;span&gt;九、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b9%9d%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;初起特征&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心药物&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;剂数&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤风&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;头痛身疼，咳嗽，脉浮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;逐风散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;防风、荆芥、柴胡&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;一剂止&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤寒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;鼻塞项强，脉浮紧&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;荡寒汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;桂枝、干葛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;一剂愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤食&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;饱闷恶食，食则痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;食食散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;白术、山楂、二芽&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;二剂愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤暑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;头晕口渴，恶热身重&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;青香散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;青蒿、香薷、白术&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;一剂愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;伤湿&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;身重足肿，小便短赤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;引水散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;五苓加车前、柴胡&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;二剂愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;燥病&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;咽干口燥，咳面目红&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;宁肺汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;麦冬、元参、百部&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;三剂全愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;火病&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;大渴发斑，狂乱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;平乱汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;元参、麦冬、升麻、石膏&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;三剂全愈&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“初治法”重在&lt;strong&gt;早期截断，防其传变&lt;/strong&gt;。天师与张公所立七方，皆药味轻灵、剂量有度，一至三剂取效即止，体现了“&lt;strong&gt;上工治未病&lt;/strong&gt;”的预防思想与“&lt;strong&gt;轻可去实&lt;/strong&gt;”的用药风格。各证辨证要点明确，方药对应，示人临证之初即当精准施治。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>变治法：论伤寒变结胸 论疟变下痢 论中风变狂 论中暑变亡阳 论反胃变噎膈</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-23-bianzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-23-bianzhifa/</id><updated>2026-05-19T16:52:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“变治法”部分，专论&lt;strong&gt;伤寒变结胸、疟疾变下痢、中风变发狂、中暑变亡阳、反胃变噎膈&lt;/strong&gt;等病症由常转变的危急变证及其变法救治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;变症不可以常法治，当针对病机变化，急用变法挽危救逆&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="变治法论伤寒变结胸-论疟变下痢-论中风变狂-论中暑变亡阳-论反胃变噎膈"&gt;&lt;span&gt;变治法：论伤寒变结胸 论疟变下痢 论中风变狂 论中暑变亡阳 论反胃变噎膈&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%8f%98%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%bc%a4%e5%af%92%e5%8f%98%e7%bb%93%e8%83%b8-%e8%ae%ba%e7%96%9f%e5%8f%98%e4%b8%8b%e7%97%a2-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e9%a3%8e%e5%8f%98%e7%8b%82-%e8%ae%ba%e4%b8%ad%e6%9a%91%e5%8f%98%e4%ba%a1%e9%98%b3-%e8%ae%ba%e5%8f%8d%e8%83%83%e5%8f%98%e5%99%8e%e8%86%88" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：变法者，不可以常法治，不得已而思变之也。变症不同，用药各异，吾举其大者言之。如伤寒变为结胸，疟疾变为下痢，中风变为发狂，中暑变为亡阳，反胃而变成噎膈，若不以变法治之，仍以平常药饵相治，吾见其坐毙而已矣。然则结胸之症，乃伤寒之变也，可不以变法治之乎。伤寒火邪正炽，原不可急与饮食。若不知禁忌与之，胃中得食，不啻如宝，故茹而不出，而他脏见胃中有食，群起而争，其势猖狂，非杯水可解，必当以变法治之。急须以栝蒌一枚捶碎，入甘草一钱，同煎服之。夫栝蒌乃陷胸之胜物，平常人服之，必至心如遗落，今病患一旦服之，不畏其虚乎？谁知无病常人，断断不可服此，而伤寒结胸之症，却有相宜。盖食结在胸，非大黄、芒硝、枳壳、槟榔、厚朴之类可能祛逐，必得栝蒌，始能陷之。入于脾中，尤恐其过于下也，少加甘草留之，且得甘草之和，不致十分推荡。此变症而用变法，真胜于用正也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;疟疾本是常症，只可以平常消导而发散之。今忽为下利等症，则变轻为重。欲发汗，则身已亡阴，欲祛邪，则下已便物。顾上则虑下，顾下则碍上。倘仍以常法治之，奏功实少。今用人参一两，鳖甲一两，白术三两，茯苓一两，当归一两，白芍三两，柴胡一钱，枳壳一钱，槟榔一钱，水煎服。（〔批〕补阳消疟丹。）此方奇在用人参、白术。盖疟病则亡阳，若不急补其阳气，则下多亡阴，势必立亡。惟急补其阳气之不足，阳生阴长，始有生机。尤妙白芍、当归之多，以滋润其肠中之阴。盖下利多，则阴亡亦多，今用补阴之剂，则阴生阳降，自然春意融和，冰泮化水，分消水道，污秽全无，况方中又加枳壳、槟榔，仍然去积。又妙少用柴胡，微舒肝气，使木气相安，不来克土，自然土克水之多，水润木之下，内气既生，外邪亦散。此治下利，而疟病同除。此种治变之法，何可不知。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;中风系是危症，况变发狂，死在眉睫。倘不以变法救之，何以得免于垂绝耶。方用人参三两，菖蒲三钱，半夏三钱，南星三钱，生用附子一钱，丹砂末三钱。先将参、苓、附子等项煎汤，调入丹砂末灌之。（〔批〕救绝至神丹。）十人中亦可救三四。盖天下无真中风之人，不过中气、中痰、中湿而已。若不用人参、附子，大剂煎饮，何能返已去之元阳，回将绝之心气哉。况人将死之时，未有不痰上涌者，妙在用半夏、南星以祛逐之。尤妙用菖蒲以引入心经，使附子、半夏得施其荡邪之功，而丹砂又能镇定心气，所以往往返危为安。倘仍以寻常二陈之类以消痰，痰未必消，而心气已绝。此又症变而法变者也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;中暑原是热症，然而热之中也，亦由于气之虚。人若气实形壮者，多难中暑。然则中暑之病，宜补气为先，解暑为次。无如人以为热也，治表为急，治本为末。先以香薷饮治之，不效，又改用白虎汤，又不效，乃用发散之剂，杂然并进，则火邪乘热气外走，尽趋皮肤而出，而不可止，以变为亡阳之症者多矣。法当以人参三两，元参三两，甘草一钱，北五味一钱，生地三两救之。此方之妙，全在用人参以补元气，用元参以凉血。盖血得凉，则气自止而不走，又有五味子之酸，以收敛肺金之气，此不止汗而汗自止也。倘惟以四君子汤平常治法，则一杯之水，何能止车薪之发焰哉。此又变法之宜知也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;反胃症初起之时，未尝非胃病也，当时以逍遥散加黄连一钱，立止也。无如世医不知治法，乃用香砂、厚朴、枳壳、砂仁之类，纷纷投之。不应，又改用大黄、巴豆之类下之。又不应，乃改用黄连、黄柏、黄芩、栀子、知母大寒之品以凉之。又不应，乃改用桂枝、白果、肉桂、附子、干姜、吴茱萸之类以热之。又不应，乃始用柴胡、荆芥、桔梗、防风、苏子之类以散之，遂成噎膈之症矣。吾今悯之，乃传一方，用熟地一两，山茱萸四两，麦冬三钱，北五味一钱，元参一钱，当归三钱，白芥子一钱，牛膝二钱，水煎服。（〔批〕转食至神丹。）此方之妙，全在不治翻胃，正所以治翻胃也。盖人之反胃，乃是肾中阴水竭也。肾水不足，则大肠细小，水不足以润之，故肠细而干涸。肠既细小，则饮食入胃不能下行，必反而上吐。治之之法，不可治上，而宜治下。方中用熟地、山茱之类，纯是补肾中之水也。肾水足，而大肠有水相资，则大肠仍复宽转，可以容物。水路既宽，则舟楫无碍，大舸小舶，可以顺行，又何惧区区小舟不可以转运粮食哉。此肾中虚而水不足以润大肠者，宜如是治法。若肾中寒凉而虚者，又不如是治也。盖翻胃之名虽同，翻胃之实各异。肾中无水而翻胃者，食下喉即吐；肾中无火而翻胃者，食久而始吐也，譬如今日食之，明日始尽将今日之物吐出者是也。方用熟地一两，附子一钱，肉桂一钱，山茱萸四钱，麦冬五钱，北五味一钱，茯苓二钱，山药二钱，丹皮一钱，泽泻一钱，牛膝一钱，水煎服。此方八味丸汤也，妙在用附子、肉桂于补肾水之中，使去水中补火。补火者，补命门之火也。盖脾胃之气必得命门之火始生。譬如釜下无火，何以煮爨，未免水冷金寒，结成冰冻，必得一阳初复之气，始解阳和。人身脾胃亦然。然而寒凉之病，止该腹痛心疼，今反无此症，乃上越而吐者何也？盖脾胃有出路，则寒邪之气不留于中，今日日上吐，将胃口咽门已成大道熟径，往来无所阻滞，则径情趋奔，其势甚便，又何必积蓄于中州，盘踞于心腹，颠寒作热，以苦楚此脾胃哉。此翻胃下寒，心腹之所以不痛也。此又不治反胃，而所以治反胃也。此变法治病之端也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：说得我闭口无言。汝知而不能言，今可以言矣。无可一言，惟有三叹顿首而已。惟圣者知之，予亦不能言之也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：余虽有传，不及君之多而且畅。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;雷公曰：无一论不奇辟。真圣人之言，不可测也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;（反胃而用逍遥加黄连，赵养葵先生亦主此方，但此必食入即吐之症。如朝食暮吐者，又为命门无火，当是八味汤症矣。李子永识。）&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一变治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、变治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%8f%98%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：变法者，不可以常法治，不得已而思变之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：病症由常转危，病机已变，若仍以平常药饵相治，必致坐毙。须洞察新变之机，以变法应之。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二伤寒变结胸"&gt;&lt;span&gt;二、伤寒变结胸&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%bc%a4%e5%af%92%e5%8f%98%e7%bb%93%e8%83%b8" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;伤寒火邪正炽，误与饮食，食结胸中，诸脏相争，势如猖狂。非大黄、芒硝等所能祛逐。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;变法主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;栝蒌一枚&lt;/strong&gt;（捶碎），&lt;strong&gt;甘草一钱&lt;/strong&gt;，同煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：栝蒌为陷胸圣药，能陷胸中食结入于脾中而消之；少加甘草以缓其推荡之势，使不伤正。常人不可服，而结胸正宜。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三疟疾变下痢"&gt;&lt;span&gt;三、疟疾变下痢&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e7%96%9f%e7%96%be%e5%8f%98%e4%b8%8b%e7%97%a2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;疟病本可常法发散消导，忽变下痢，则上亡阳、下亡阴，顾此失彼，常法难施。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;变法主方&lt;/strong&gt;（补阳消疟丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两，鳖甲一两，白术三两，茯苓一两，当归一两，白芍三两，柴胡一钱，枳壳一钱，槟榔一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;人参、白术&lt;/strong&gt;峻补阳气，阳生则阴长，救下多亡阴之急。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;当归、白芍&lt;/strong&gt;大剂补阴润肠。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;枳壳、槟榔&lt;/strong&gt;去积导滞，&lt;strong&gt;柴胡&lt;/strong&gt;微舒肝气以防木克土，&lt;strong&gt;鳖甲&lt;/strong&gt;入阴软坚截疟。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：补阳救阴，消积与扶正并行，下痢止而疟亦除。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四中风变发狂"&gt;&lt;span&gt;四、中风变发狂&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e4%b8%ad%e9%a3%8e%e5%8f%98%e5%8f%91%e7%8b%82" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中风危症，忽变发狂，乃中气、中痰、中湿，元阳将脱，痰涌心窍。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;变法主方&lt;/strong&gt;（救绝至神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三两，菖蒲三钱，半夏三钱，南星三钱（生用），附子一钱。煎汤，调入&lt;strong&gt;丹砂末三钱&lt;/strong&gt;灌之。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参、附子&lt;/strong&gt;大剂回阳救脱，返已去之元阳，回将绝之心气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;半夏、南星&lt;/strong&gt;祛逐涌盛之痰涎。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;菖蒲&lt;/strong&gt;引药入心，&lt;strong&gt;丹砂&lt;/strong&gt;镇心安神。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：十人中可救三四。若用寻常二陈消痰，心气已绝矣。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五中暑变亡阳"&gt;&lt;span&gt;五、中暑变亡阳&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e4%b8%ad%e6%9a%91%e5%8f%98%e4%ba%a1%e9%98%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;中暑本热症，因气虚而中。若误用香薷、白虎、发散杂投，火邪乘热外越，汗出不止，变为亡阳。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;变法主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三两，元参三两，甘草一钱，北五味一钱，生地三两。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;人参三两&lt;/strong&gt;大补元气以固脱。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;元参、生地&lt;/strong&gt;凉血，血凉则气自止而不走。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;五味子&lt;/strong&gt;酸收敛肺，不止汗而汗自止。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：非四君子平常治法所能救，必重剂补气凉血敛肺方能挽危。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六反胃变噎膈"&gt;&lt;span&gt;六、反胃变噎膈&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e5%8f%8d%e8%83%83%e5%8f%98%e5%99%8e%e8%86%88" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;反胃初起，本可用逍遥散加黄连立止。若误用消导、攻下、寒凉、辛热、发散杂投，遂成噎膈。其本在&lt;strong&gt;肾中阴水枯竭&lt;/strong&gt;，大肠干涸细小，饮食难下，反而上吐。须辨&lt;strong&gt;无水与无火&lt;/strong&gt;之异。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="1-肾中无水而翻胃食下喉即吐"&gt;&lt;span&gt;1. 肾中无水而翻胃（食下喉即吐）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e8%82%be%e4%b8%ad%e6%97%a0%e6%b0%b4%e8%80%8c%e7%bf%bb%e8%83%83%e9%a3%9f%e4%b8%8b%e5%96%89%e5%8d%b3%e5%90%90" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（转食至神丹）：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，山茱萸四两，麦冬三钱，北五味一钱，元参一钱，当归三钱，白芥子一钱，牛膝二钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;纯是&lt;strong&gt;补肾中之水&lt;/strong&gt;。肾水足则大肠得润，宽转容物，饮食顺下。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;不治翻胃正所以治翻胃。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="2-肾中无火而翻胃食久而始吐朝食暮吐"&gt;&lt;span&gt;2. 肾中无火而翻胃（食久而始吐，朝食暮吐）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e8%82%be%e4%b8%ad%e6%97%a0%e7%81%ab%e8%80%8c%e7%bf%bb%e8%83%83%e9%a3%9f%e4%b9%85%e8%80%8c%e5%a7%8b%e5%90%90%e6%9c%9d%e9%a3%9f%e6%9a%ae%e5%90%90" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（八味丸汤加减）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，附子一钱，肉桂一钱，山茱萸四钱，麦冬五钱，北五味一钱，茯苓二钱，山药二钱，丹皮一钱，泽泻一钱，牛膝一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;即八味地黄汤加麦冬、五味、牛膝。妙在&lt;strong&gt;水中补火&lt;/strong&gt;，补命门之火以生脾胃之气。脾胃得温，寒邪不蓄而上越，反胃自止。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;李子永按&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;反胃用逍遥加黄连，赵养葵亦主此方，适用于&lt;strong&gt;食入即吐&lt;/strong&gt;之症。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;若&lt;strong&gt;朝食暮吐&lt;/strong&gt;，为命门无火，当用八味丸汤。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七总结对比"&gt;&lt;span&gt;七、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;变证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;原病&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;变后病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;变法主方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍要点&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;结胸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;伤寒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;误食结胸，非硝黄可祛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;栝蒌甘草汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;栝蒌陷胸，甘草缓之&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;下痢&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;疟疾&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;上亡阳，下亡阴&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补阳消疟丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、术补阳，归、芍救阴，兼消积&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;发狂&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;中风&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;元阳将脱，痰涌心窍&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;救绝至神丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、附回阳，夏、星豁痰，菖蒲、丹砂入心&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;亡阳&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;中暑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;误治火越，汗脱亡阳&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、元、地、味方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;重剂补气凉血敛肺&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;噎膈&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;反胃&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾水枯（或肾火衰），大肠干涸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;转食至神丹（无水）；八味加减（无火）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾水润肠；水中补火生土&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“变治法”揭示了疾病传变过程中的危急变证救治规律。其关键在于&lt;strong&gt;不拘常法，洞察新机，急用重剂变法以截断扭转&lt;/strong&gt;。天师所举五证，均体现了“重剂起沉疴、治病必求本”的救治理念，对中医急症学具有重要的指导价值。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>常治法：论头疼 论目痛</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-22-changzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-22-changzhifa/</id><updated>2026-05-19T11:25:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“常治法”部分，专论&lt;strong&gt;头疼与目痛&lt;/strong&gt;等常见病症以常法施治的原则。核心思想是：&lt;strong&gt;常见之病，当以常法治之，不必动辄求奇求变。若常治不愈，再寻变法，不可本末倒置&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="常治法论头疼-论目痛"&gt;&lt;span&gt;常治法：论头疼 论目痛&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%b8%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e5%a4%b4%e7%96%bc-%e8%ae%ba%e7%9b%ae%e7%97%9b" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：常治者，可以常法而常治之者也。如人病头疼，则以头疼常法治之；目痛，则以目痛常法治之是也。何必头疼而治之于两足，目痛而治之以两手乎。虽头疼实有治之两足而愈，目痛实有治之两手而痊者，然彼必常治之而不愈不痊，然后以变法治之，非可以常治，而先求之于变法也。故一遇头疼，即以蔓荆子一钱，川芎五钱，白芷一钱，甘草一钱，半夏一钱，细辛一钱治之，病去如扫。（〔批〕止疼汤。）一遇目痛，以柴胡一钱，白芍三钱，当归一钱，白蒺藜二钱，甘菊花一钱，荆芥、防风各一钱，半夏一钱，甘草五分，栀子二钱，水煎服。（〔批〕全目饮。）二剂即愈。皆无事舍常而思变也。此常治之法，可为师也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：常病用常法极是，予亦不再言变也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：无。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一常治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、常治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%b8%b8%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：常治者，可以常法而常治之者也。如头疼即以头疼常法治，目痛即以目痛常法治。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：首用常法对证施治。若常治不愈，再考虑变法。不可一遇病症，便舍常求变，以求奇功。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二头疼常治方止疼汤"&gt;&lt;span&gt;二、头疼常治方（止疼汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%b4%e7%96%bc%e5%b8%b8%e6%b2%bb%e6%96%b9%e6%ad%a2%e7%96%bc%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;蔓荆子一钱，川芎五钱，白芷一钱，甘草一钱，半夏一钱，细辛一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;病去如扫。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;川芎五钱&lt;/strong&gt;辛散上行，活血祛风，为头痛要药。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;蔓荆子、白芷、细辛&lt;/strong&gt;疏散风邪，清利头目，分别入太阳、阳明、少阴经。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;半夏&lt;/strong&gt;化痰降逆，&lt;strong&gt;甘草&lt;/strong&gt;和中调药。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方以疏风散邪、通窍止痛为法，是治外感及风邪头痛的常用有效方。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三目痛常治方全目饮"&gt;&lt;span&gt;三、目痛常治方（全目饮）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e7%9b%ae%e7%97%9b%e5%b8%b8%e6%b2%bb%e6%96%b9%e5%85%a8%e7%9b%ae%e9%a5%ae" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;柴胡一钱，白芍三钱，当归一钱，白蒺藜二钱，甘菊花一钱，荆芥一钱，防风一钱，半夏一钱，甘草五分，栀子二钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;二剂即愈。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;柴胡、白芍、当归&lt;/strong&gt;疏肝养血，肝开窍于目，肝血足则目得濡养。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;白蒺藜、甘菊花、荆芥、防风&lt;/strong&gt;疏散风热，清利头目，止泪止痒。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;栀子&lt;/strong&gt;清肝泻火，&lt;strong&gt;半夏&lt;/strong&gt;降逆化痰，&lt;strong&gt;甘草&lt;/strong&gt;调和诸药。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方以&lt;strong&gt;养血疏肝、疏散风热&lt;/strong&gt;为法，适用于风热上攻或肝郁血虚之目痛。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四张公仲景评语"&gt;&lt;span&gt;四、张公（仲景）评语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e8%af%84%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;常病用常法极是，无须再言变。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五小结"&gt;&lt;span&gt;五、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“常治法”体现了中医&lt;strong&gt;辨证论治中“首选常规、以平为期”&lt;/strong&gt; 的务实精神。对于常见病、多发病，首先运用经过验证的常规方药，简便有效。若一味求奇求变，反失法度。天师所举头疼、目痛二方，药味精炼，配伍严谨，至今仍是临床常用之剂，可师可法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>腑治法：论小便闭塞 大便闭结 论治胆怯 论肾虚吐呕</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-21-fuzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-21-fuzhifa/</id><updated>2026-05-18T16:45:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“腑治法”部分，专论&lt;strong&gt;小便不通、大便闭结、胆怯、肾虚吐呕&lt;/strong&gt;等六腑及奇恒之腑病症的辨治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;治腑病不专在腑，而当求之脏&lt;/strong&gt;。或补心气以化膀胱，或滋肾润肺以通大肠，或补肾生肝以壮胆气，或温肾暖脾以止呕吐。此即“腑病治脏”之法。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="腑治法论小便闭塞-大便闭结-论治胆怯-论肾虚吐呕"&gt;&lt;span&gt;腑治法：论小便闭塞 大便闭结 论治胆怯 论肾虚吐呕&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e8%85%91%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e5%b0%8f%e4%be%bf%e9%97%ad%e5%a1%9e-%e5%a4%a7%e4%be%bf%e9%97%ad%e7%bb%93-%e8%ae%ba%e6%b2%bb%e8%83%86%e6%80%af-%e8%ae%ba%e8%82%be%e8%99%9a%e5%90%90%e5%91%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：腑治法甚多，我举其一二症，取以为法，余可推展。如人病小便不通，大便甚结者是也。小便不通，乃膀胱之病。膀胱之气化不行，小便即不能出。小便闭塞，治膀胱之经而已矣，然而治法全不在治膀胱也，方用人参三钱，莲子三钱，白果二十个，茯苓三钱，甘草一钱，车前子三钱，肉桂三分，王不留行三钱，水煎服。（〔批〕通水至奇丹。）一剂即如注。此方之奇妙，全在用人参，其次则用肉桂三分。盖膀胱必得气化而始出。气化者何？心包络之气也。膀胱必得心包络之气下行，而水路能出。尤妙用白果二十个，人多不识此意。白果通任督之脉，又走膀胱，引参、桂之气，直奔于膀胱之中，而车前、王不留行尽是泄走之物，各随之趋出于阴气之口也。此治腑之妙法，人知之乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;大便闭结者，人以为大肠燥甚，谁知是肺气燥乎。肺燥则清肃之气不能下行于大肠，而肾经之水仅足以自顾，又何能旁流以润溪涧矣。方用熟地三两，元参三两，火麻子一钱，升麻二钱，牛乳一碗，水二钟，煎六分，将牛乳同调一碗服之。（〔批〕润燥至神汤。）一剂不解，二剂必大便矣。此方之妙，全在不润大肠而补肾，尤妙不止补肾而且补肺，更妙不止补肺而且升肺。盖大肠居于下流，最难独治，必须从肾经以润之，从肺经以清之。气既下行，沉于海底，非用升提之法，则水注闭塞而不通。启其上孔，则下孔自然流通。此下病治上之法，亦腑病治脏之法也。其余治腑之法，可即此以悟。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：天师太略，余当增广之。凡人胆怯不敢见人者，少阳胆经虚也。而所以致少阳胆经之虚者，肝木之衰也。而肝木之衰，又因肾水之不足。法当补肾以生肝木。方用熟地一两，山茱萸四钱，芍药五钱，当归五钱，柴胡一钱，茯神五钱，白芥子一钱，生枣仁一钱，肉桂一钱，水煎服。（〔批〕助勇丹。）此方之妙，补肾之中用补肝之品，尤妙再去补心，使心不取给于肝胆之血，则胆之汁有余，而怯形可去。又妙在用肉桂以入肝，如人得勇往之人，自然顷刻胆壮矣。此治腑实有妙理，人知之乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;吐呕之症，人以为胃虚，谁知由于肾虚。无论食入即出，是肾之衰，凡有吐症，无非肾虚之故。故治吐不治肾，未窥见病之根也。方用人参三钱，白术五钱，薏仁五钱，芡实五钱，砂仁三粒，吴茱萸五分，水煎服。（〔批〕转胃丹。）此方似乎治脾胃之药，不知皆治肾之法，方中除人参救胃之外，其余药品俱入肾经，而不止留在脾也。肾火生脾，脾土始能生胃，胃气一转，呕吐始平。此治胃而用治肾之药，人知之乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：亦无。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;孙真君传治小便闭塞方：用车前子五钱，肉桂三分，水煎服即通。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一腑治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、腑治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e8%85%91%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：腑治法，治六腑之病也。然治法全不在治腑，而在于治其相关之脏。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;腑病治脏，下病治上&lt;/strong&gt;。把握脏腑之间的气化、传化、相生关系，从本论治。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二小便闭塞膀胱病治心与肾"&gt;&lt;span&gt;二、小便闭塞（膀胱病治心与肾）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%b0%8f%e4%be%bf%e9%97%ad%e5%a1%9e%e8%86%80%e8%83%b1%e7%97%85%e6%b2%bb%e5%bf%83%e4%b8%8e%e8%82%be" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;小便不通，大便甚结。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;病在膀胱，然膀胱必得&lt;strong&gt;心包络之气下行&lt;/strong&gt;，方能气化而尿出。心气不足，则膀胱气化无权。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;（通水至奇丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三钱，莲子三钱，白果二十个，茯苓三钱，甘草一钱，车前子三钱，肉桂三分，王不留行三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂即如注。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;大补心气，助心包络之气下行以化膀胱。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;肉桂三分&lt;/strong&gt;温肾助阳，助气化；&lt;strong&gt;白果二十个&lt;/strong&gt;通任督二脉，又走膀胱，引参、桂之气直入膀胱。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;车前子、王不留行&lt;/strong&gt;通利水道，&lt;strong&gt;莲子、茯苓、甘草&lt;/strong&gt;健脾宁心。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：妙在用人参补心气以启上源，白果为引直达病所。此腑病治脏、下病治上之法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;孙真君简方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;车前子五钱，肉桂三分。水煎服即通。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三大便闭结大肠病治肺与肾"&gt;&lt;span&gt;三、大便闭结（大肠病治肺与肾）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%a4%a7%e4%be%bf%e9%97%ad%e7%bb%93%e5%a4%a7%e8%82%a0%e7%97%85%e6%b2%bb%e8%82%ba%e4%b8%8e%e8%82%be" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大便闭结不通。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;看似大肠燥结，实为&lt;strong&gt;肺气燥&lt;/strong&gt;，清肃之气不能下行以润大肠；且&lt;strong&gt;肾水不足&lt;/strong&gt;，无以旁润肠腑。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;（润燥至神汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地三两，元参三两，火麻子一钱，升麻二钱，牛乳一碗。水二钟煎六分，入牛乳同调服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂不解，二剂必大便。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;熟地、元参各三两&lt;/strong&gt;峻补肾水，兼润肺燥。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;火麻仁&lt;/strong&gt;润肠，&lt;strong&gt;牛乳&lt;/strong&gt;养血润燥。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;升麻二钱&lt;/strong&gt;升提肺气，启其上孔，则下孔自通。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：全在不专润大肠，而重在&lt;strong&gt;补肾润肺&lt;/strong&gt;，又佐升麻以&lt;strong&gt;升肺降浊&lt;/strong&gt;。此亦腑病治脏、下病治上之妙法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四胆怯胆病治心肝肾"&gt;&lt;span&gt;四、胆怯（胆病治心肝肾）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e8%83%86%e6%80%af%e8%83%86%e7%97%85%e6%b2%bb%e5%bf%83%e8%82%9d%e8%82%be" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;胆怯不敢见人，易惊善恐。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;少阳胆经虚，根源在于&lt;strong&gt;肝木之衰&lt;/strong&gt;；肝木之衰，又因&lt;strong&gt;肾水不足&lt;/strong&gt;。且心气不足，取给于肝胆之血，则胆汁更亏。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公主方&lt;/strong&gt;（助勇丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，山茱萸四钱，芍药五钱，当归五钱，柴胡一钱，茯神五钱，白芥子一钱，生枣仁一钱，肉桂一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;熟地、山茱萸&lt;/strong&gt;补肾水以生肝木。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;当归、芍药、柴胡&lt;/strong&gt;养血疏肝，&lt;strong&gt;肉桂&lt;/strong&gt;温通肝胆之气，如得勇往之人，顷刻胆壮。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;茯神、生枣仁&lt;/strong&gt;补心宁神，使心不取给于肝胆之血，则胆汁自余。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：补肾、补肝、补心三脏同治，而归于壮胆。此治腑及脏之妙理。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五肾虚吐呕胃病治肾"&gt;&lt;span&gt;五、肾虚吐呕（胃病治肾）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e8%82%be%e8%99%9a%e5%90%90%e5%91%95%e8%83%83%e7%97%85%e6%b2%bb%e8%82%be" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;呕吐，或食入即出。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;看似胃虚，实由&lt;strong&gt;肾虚&lt;/strong&gt;。肾火不足，不能生脾土，脾土不旺，胃气不转，故呕吐。凡吐症，多责之肾。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公主方&lt;/strong&gt;（转胃丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三钱，白术五钱，薏仁五钱，芡实五钱，砂仁三粒，吴茱萸五分。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参&lt;/strong&gt;救胃气，为君。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;余药&lt;strong&gt;白术、薏仁、芡实、砂仁、吴茱萸&lt;/strong&gt;皆入肾经而温肾暖脾，非独治脾胃。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：肾火生脾土，脾土生胃气，胃气一转，呕吐自平。此治胃而用治肾之药，腑病治脏之法也。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六总结对比"&gt;&lt;span&gt;六、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;病变之腑&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;病机根本&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;小便闭塞&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;膀胱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;心气不足，气化无权&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补心气，温肾阳，引药入膀胱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;通水至奇丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;人参、白果二十个、肉桂三分&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;大便闭结&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;大肠&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肺燥肾亏，不润肠腑&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾水，润肺金，升肺气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;润燥至神汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地三两、元参三两、升麻二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;胆怯&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;胆&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾水不足，肝木衰，心气弱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾生肝，兼补心气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;助勇丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地、山萸、归、芍、肉桂、枣仁&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;吐呕&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;胃&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾火虚，不生脾土&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;温肾暖脾，以转胃气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;转胃丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、术、薏、芡、吴茱萸&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;“腑治法”以脏腑相关为纲，示人&lt;strong&gt;六腑之病，当求之五脏&lt;/strong&gt;。小便不通责之心肾，大便闭结责之肺肾，胆怯责之心肝肾，呕吐责之肾脾。诸法皆从本论治，不惑于腑病之标象，体现了中医“&lt;strong&gt;治病必求于本&lt;/strong&gt;”的整体观与脏腑辨证精髓。&lt;/p&gt;</content></entry><entry><title>脏治法：论脾肺同治 论肾肝同治 论心肾同治 论肺经独治</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/3-20-zangzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/3-20-zangzhifa/</id><updated>2026-05-18T10:21:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“脏治法”部分，专论五脏病的&lt;strong&gt;脏腑同治&lt;/strong&gt;法则。核心思想是：五脏病虽有五，治法可归纳为三——&lt;strong&gt;脾肺同治、肾肝同治、心肾同治&lt;/strong&gt;，另有肺经独治之法。其要在于把握脏腑间的相生相克关系，一脏有病，或两脏同治，或以治此脏为治彼脏之法。</summary><category term="卷三射集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="脏治法论脾肺同治-论肾肝同治-论心肾同治-论肺经独治"&gt;&lt;span&gt;脏治法：论脾肺同治 论肾肝同治 论心肾同治 论肺经独治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e8%84%8f%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%84%be%e8%82%ba%e5%90%8c%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e8%82%be%e8%82%9d%e5%90%8c%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e5%bf%83%e8%82%be%e5%90%8c%e6%b2%bb-%e8%ae%ba%e8%82%ba%e7%bb%8f%e7%8b%ac%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：脏治者，五脏中有病而治之者也。脏有五，治法惟三，脾肺同一治，肾肝同一治，心肾同一治也。肺气之伤，必补脾气，脾气既伤，肺气亦困，故补肺必须补脾，而补脾必须补肺。如人或咳嗽不已，吐泻不已，此肺脾之伤。人以为咳嗽宜治肺，吐泻宜治脾。殊不知咳嗽由于脾气之衰，而吐呕泻由于肺气之衰，盖肺气无清肃之下行，始上呕而下泻；脾气斡旋之令不行，则上为咳嗽矣。方用人参一钱，麦冬三钱，茯苓三钱，柴胡一钱，神曲五分，车前子一钱，甘草一钱，薏仁五钱，水煎服。（〔批〕肺脾双解饮。）此方乃治肺治脾之药合而用之者也。咳嗽喘病之尽除，吐呕泻症之各去，所谓一方两用也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;肾肝同治者，肾水不能滋肝，则肝木抑郁而不舒，必有两胁饱闷之症；肝木不能生肾中之火，则肾水日寒，必有腰脊难于俯仰之症，故补肝必须补肾中之水，补肾中之水，又不可不补肝木。倘补肝而不补肾，则胁痛何以顿除；补肾而不补肝，则腰脊何以立愈。方用熟地一两，山茱萸五钱，白芍五钱，当归五钱，柴胡二钱，肉桂一钱，水煎服。（〔批〕肾肝同补汤。）此方熟地、山茱补肾之药，而当归、白芍、柴胡、肉桂补肝之品，既两脏平补，似乎药不该轻重。今补肝之药反多于补肾者，可见肾为肝之母，肝又为命门之母也。命门是一身主宰，当生五脏之气，不宜为五脏所生。然而五脏叠为生克。肝既是木，岂木独不可以生命门之火乎。此有至理存焉，非吾仙人，安能阐发。愿世人勿惊为创说奇闻，而疑为不可执之以治病也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;再心肾治法。二脏合而治之者，其义又何居？肾，水脏也；心，火脏也。是心肾二经为仇敌，似乎不宜牵连而一治之。不知心肾虽相克，其实相须。无心之火，则成死灰，无肾之水，则成冰炭，心必得肾水以滋养，肾必得心火而温暖。如人惊惕不安，梦遗精泄，岂非心肾不交乎。人以为惊惕不安，心之病，我以为肾之病；梦遗精泄，人以为肾之病，我以为心之病。非颠倒之也，实至当不易之理。方用人参三两，白术五两，远志一两，炒枣仁三两，熟地五两，山茱萸三两，麦冬三两，北五味一两，芡实五两，山药三两，菖蒲一两，柏子仁三两，去油，茯神三两，砂仁三钱，橘红一两，各为末，蜜为丸。白滚水送下五钱。（〔批〕心肾同补丹。）此丸之妙，乃治肾之药少于治心。盖心君宁静，肾气自安，肾气既安，何至心动。此治心正所以治肾，而治肾正所以治心也。此治脏之法，幸人加之意哉。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：脏治之法尽于三方，无可再议。不已，其肺脏之独治乎。肺有忽感风寒，而鼻塞出嚏，咳嗽不已，吐痰如败絮，乃肺经独病也，不必兼治于脾。予留一方：用甘草一钱，桔梗三钱，半夏一钱，射干一钱，水煎服。（〔批〕散寒汤。）此方之妙，妙在桔梗升提于鼻，引去痰之药上行于肺，以散风寒之邪。邪散则鼻塞顿除，痰亦随之而散，又何必治脾之迂缓哉。然止可治风寒之外感，而不可治内伤之诸症。内伤诸症，有天师方在，肺脾同治之可耳。肾肝与心肾治法，亦不必再言。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;天师曰：尽善也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：无。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;（此脾湿熏肺之症，方用燥脾利湿为宜，如肺热移于大肠者，又宜清肺润燥法治之，不可以泄泻而戒用润剂也。李子永识。）&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一脾肺同治"&gt;&lt;span&gt;一、脾肺同治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e8%84%be%e8%82%ba%e5%90%8c%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肺气伤必及脾气，脾气伤亦困肺气。咳嗽由于脾气不运，斡旋失令，湿聚生痰上犯于肺；吐泻由于肺气不清肃下行，气机上逆则呕，下迫则泻。故咳嗽与吐泻常相互关联。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（肺脾双解饮）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一钱，麦冬三钱，茯苓三钱，柴胡一钱，神曲五分，车前子一钱，甘草一钱，薏仁五钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;人参、茯苓、薏仁、甘草&lt;/strong&gt;健脾益气祛湿，以助脾气斡旋。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麦冬&lt;/strong&gt;润肺养阴，&lt;strong&gt;柴胡&lt;/strong&gt;升举清阳，&lt;strong&gt;车前子&lt;/strong&gt;分利水湿，&lt;strong&gt;神曲&lt;/strong&gt;消食助运。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;一方之中肺脾双调，咳嗽与吐泻可并除。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;李子永按&lt;/strong&gt;：脾湿熏肺之症，宜燥脾利湿。若肺热移于大肠者，又宜清肺润燥，不可因泄泻而忌用润剂。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二肾肝同治"&gt;&lt;span&gt;二、肾肝同治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e8%82%be%e8%82%9d%e5%90%8c%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肾水生肝木，肝木生肾火（命门之火）。肾水不足，肝木失濡则郁而不舒，发为&lt;strong&gt;两胁饱闷&lt;/strong&gt;；肝木郁结，不能生发肾中命火，则肾水日寒，发为&lt;strong&gt;腰脊难于俯仰&lt;/strong&gt;。故补肝必须补肾水，补肾亦须补肝木。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（肾肝同补汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，山茱萸五钱，白芍五钱，当归五钱，柴胡二钱，肉桂一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;熟地、山茱萸&lt;/strong&gt;峻补肾水。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;当归、白芍、柴胡、肉桂&lt;/strong&gt;养血疏肝，温通肝阳。补肝之品反多于补肾，因肝木又能生发命门之火，肝舒则火旺，火旺则肾水不寒。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：肾为肝之母，肝又为命门之母。命门本为五脏之主，然五脏叠为生克，肝木亦可生火以助命门。两脏平补而侧重补肝，正合此理。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三心肾同治"&gt;&lt;span&gt;三、心肾同治&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bf%83%e8%82%be%e5%90%8c%e6%b2%bb" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;心属火，肾属水，似相克而实相须。心火得肾水则能温煦而不亢，肾水得心火则能润下而不寒。&lt;strong&gt;惊惕不安&lt;/strong&gt;，看似心病，实因肾水不能上济，心失所养；&lt;strong&gt;梦遗精泄&lt;/strong&gt;，看似肾病，实因心火不能下温，肾关不固。故治心正所以治肾，治肾正所以治心。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（心肾同补丹，丸剂）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参三两，白术五两，远志一两，炒枣仁三两，熟地五两，山茱萸三两，麦冬三两，北五味一两，芡实五两，山药三两，菖蒲一两，柏子仁（去油）三两，茯神三两，砂仁三钱，橘红一两。各为末，蜜为丸。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：白滚水送下五钱。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治心之品偏多&lt;/strong&gt;：人参、远志、枣仁、菖蒲、柏子仁、茯神——补心气、宁心神、开心窍。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治肾之品为辅&lt;/strong&gt;：熟地、山茱萸、麦冬、五味、芡实、山药——补肾水，固精气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;佐以砂仁、橘红、白术&lt;/strong&gt;行气和胃，健脾助运。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;精义&lt;/strong&gt;：心君宁静，肾气自安；肾气既安，何至心动。故治心之药多于治肾，而实为心肾同调。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四肺经独治张公补"&gt;&lt;span&gt;四、肺经独治（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e8%82%ba%e7%bb%8f%e7%8b%ac%e6%b2%bb%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肺经&lt;strong&gt;独病&lt;/strong&gt;，忽感风寒，鼻塞出嚏，咳嗽不已，吐痰如败絮。此纯系外邪犯肺，未涉他脏，不必兼治于脾。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（散寒汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：甘草一钱，桔梗三钱，半夏一钱，射干一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;桔梗&lt;/strong&gt;升提药力至鼻咽，引诸药上行于肺以散风寒。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;半夏&lt;/strong&gt;化痰，&lt;strong&gt;射干&lt;/strong&gt;利咽散结，&lt;strong&gt;甘草&lt;/strong&gt;和中。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;注意&lt;/strong&gt;：此方止可治&lt;strong&gt;风寒外感初起&lt;/strong&gt;，不可治内伤诸症。内伤仍当遵天师脾肺同治之法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;治法&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;相关脏腑&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;典型证候&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;配伍特点&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;脾肺同治&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾、肺&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;咳嗽、吐泻并见&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肺脾双解饮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;健脾益气与润肺化痰同用&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;肾肝同治&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾、肝&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;两胁饱闷、腰脊俯仰不利&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾肝同补汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补肾水与养血疏肝并进，侧重补肝&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;心肾同治&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;心、肾&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;惊惕不安、梦遗精泄&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;心肾同补丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补心安神为主，兼补肾水固精&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;肺经独治&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肺&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;外感风寒，鼻塞咳嗽吐痰&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;散寒汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;桔梗引经上行，半夏、射干化痰利咽&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;“脏治法”以脏腑生克关系为纲，示人&lt;strong&gt;一脏有病，必顾其相关之脏&lt;/strong&gt;。脾肺同病则双补，肾肝同病则互生，心肾同病则交通，独病则专治。诸法皆体现了中医“&lt;strong&gt;五脏一体&lt;/strong&gt;”的整体观念，对复杂内伤杂病的辨治具有提纲挈领的指导意义。&lt;/p&gt;</content></entry></feed>