<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom"><title>观颐斋</title><link href=""/><updated>2026-06-06T16:58:52Z</updated><id/><author><name>AcuHerb</name><email>acuherb@foxmail.com</email></author><generator uri="https://gohugo.io/" version="0.161.0">Hugo</generator><entry><title>中医问诊患者自述症状指南</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-1-wenzhenzishu/</id><updated>2026-03-08T11:22:52Z</updated><summary>看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;看病时总被问得不知从何说起？本文梳理了中医问诊的“十大核心症状”与“六大健康标准”，手把手教您如何准确描述睡眠、胃口、二便、寒热等关键信息。学会用中医的方式“说话”，不仅能帮助医生快速辨证，更能让疗效事半功倍。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;为了帮助医生准确辨证，请您在描述病情时，尽量围绕以下几个方面，详细说明自己的主观感受与变化。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="一患者应描述的核心症状类别"&gt;&lt;span&gt;一、患者应描述的核心症状类别&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%82%a3%e8%80%85%e5%ba%94%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%9a%84%e6%a0%b8%e5%bf%83%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%b1%bb%e5%88%ab" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;请对照以下“中医问诊十个法则”，描述您身体的关键变化：&lt;/p&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="1-睡眠相关"&gt;&lt;span&gt;1. 睡眠相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e7%9d%a1%e7%9c%a0%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否一觉到天亮？是否每天定时醒来（如凌晨1-3点、3-5点固定醒）？是否多梦？入睡困难还是易醒？醒后能否快速再入睡？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我最近每晚10点上床，但凌晨2点必醒，醒后要到4点才能再睡着，中间总做梦，梦到吵架；以前能睡到早上7点，现在睡不够。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="2-胃口相关"&gt;&lt;span&gt;2. 胃口相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e8%83%83%e5%8f%a3%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否有饥饿感？是否想吃东西（特别想吃甜、咸、辣等）？还是完全没有胃口？吃一点就饱还是容易饿？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我现在不觉得饿，看到饭没兴趣，以前能吃两碗，现在吃半碗就胀；特别想吃甜的，但吃了又不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="3-大便相关"&gt;&lt;span&gt;3. 大便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e5%a4%a7%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否便秘（几天一次）？大便颜色（黄、黑、绿）？是否腹泻（稀水便、黏液便）？是否臭或不臭？排便是否费力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我大便3天一次，干硬像羊屎，颜色深黄，排便时要很用力；以前每天一次，软黄成形。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="4-小便相关"&gt;&lt;span&gt;4. 小便相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e5%b0%8f%e4%be%bf%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：小便颜色（淡黄、深黄、清白）？是否频尿（白天/晚上次数）？排尿困难（尿不尽、量少）？无尿意还是尿急？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我小便深黄，白天要跑5-6次厕所，晚上起夜2次，每次尿量少，尿完还想尿；以前小便淡黄，白天4次，晚上不起夜。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="5-口渴相关"&gt;&lt;span&gt;5. 口渴相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e5%8f%a3%e6%b8%b4%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否口渴？想喝冷水还是温水？喝了水后是否能止渴？还是“喝了像没喝”？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我总觉得渴，但不想喝冷水，只想喝温的；喝一大杯还是渴，嘴里发干。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="6-寒热相关"&gt;&lt;span&gt;6. 寒热相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e5%af%92%e7%83%ad%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：平时身体感觉热还是冷？手脚是否冰凉？冬天/夏天手脚温度有变化吗？睡觉时盖被子是否觉得热或冷？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手脚一直冰凉，冬天更冷，盖两床被子还是脚冰；以前手脚温热，冬天也不冰。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="7-出汗相关"&gt;&lt;span&gt;7. 出汗相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e5%87%ba%e6%b1%97%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：是否容易出汗？白天不动也出汗（自汗）？晚上睡觉出汗（盗汗）？出汗部位（头、背、手脚）？是否出汗不止？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我白天不动也出汗，尤其头和背，吃饭时汗流浃背；晚上睡觉也出汗，枕头湿一片，醒来汗止。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="8-体力与精神相关"&gt;&lt;span&gt;8. 体力与精神相关&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e4%bd%93%e5%8a%9b%e4%b8%8e%e7%b2%be%e7%a5%9e%e7%9b%b8%e5%85%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：精神好不好？是否容易疲惫？早上起床是精神奕奕还是累得起不来？能否集中注意力？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我每天没精神，上班坐一会儿就累；早上起床像没睡够，要挣扎半小时才能起来；以前早上起来精力充沛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="9-性功能相关成人"&gt;&lt;span&gt;9. 性功能相关（成人）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd%e7%9b%b8%e5%85%b3%e6%88%90%e4%ba%ba" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：男性是否晨勃？勃起硬度如何？女性是否感觉双乳敏感？性生活质量是否有变化？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前早上会晨勃，现在很少；勃起也没以前硬，性欲下降。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="10-女子月经相关女性"&gt;&lt;span&gt;10. 女子月经相关（女性）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f%e7%9b%b8%e5%85%b3%e5%a5%b3%e6%80%a7" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;描述要点&lt;/strong&gt;：月经周期（提前/延后）？经量（多/少）？痛经吗？颜色（暗红/鲜红）？有无血块？生过小孩吗？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我月经以前每月准时，现在推迟5-7天，量比以前少，颜色暗红有血块，来月经时小腹坠痛。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="11-其他关键症状"&gt;&lt;span&gt;11. 其他关键症状&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#11-%e5%85%b6%e4%bb%96%e5%85%b3%e9%94%ae%e7%97%87%e7%8a%b6" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;疼痛&lt;/strong&gt;：部位（如胸痛、头痛、关节痛）、性质（持续痛/阵痛）、是否拒按（实症）或喜按（虚症）。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了24小时，像石头压着，按一下更痛。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;麻木&lt;/strong&gt;：手足趾、肢体是否麻木？持续还是偶尔？&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我手指和脚趾经常麻，像蚂蚁爬，持续半小时才好。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特殊反应&lt;/strong&gt;：如“阳反应”（男性晨勃、女性双乳敏感）、睡眠中异常（盗汗、夜醒）、饮食偏好（突然想吃/厌恶某类食物）。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="二描述症状的注意事项"&gt;&lt;span&gt;二、描述症状的注意事项&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e6%8f%8f%e8%bf%b0%e7%97%87%e7%8a%b6%e7%9a%84%e6%b3%a8%e6%84%8f%e4%ba%8b%e9%a1%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;以自身感受为主&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免使用西医术语（如“高血压”“糖尿病”），而是描述“头晕”“口渴”“手脚冷”等主观感受。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我有高血压，高压160。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我最近头晕，量血压高，但更难受的是头痛和手脚发麻。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;描述需具体、细节化&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;避免模糊表述（如“不舒服”），需说明“哪里不舒服、怎么不舒服、持续多久”。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;错误示例&lt;/strong&gt;：“我心脏不舒服。”&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;正确示例&lt;/strong&gt;：“我心口持续痛了3天，深呼吸时更痛，晚上睡不着。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;对比健康状态&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;可参照以下“&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;”（正常人标准），描述与正常状态的差异，帮助医生判断病情进退。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;六大健康症状&lt;/strong&gt;：
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;正常胃口&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起大便&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便5-7次/天（淡黄）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;一觉到天亮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;手足温热（头面冷）&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;晨起阳反应（男勃起、女乳敏感）&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;示例&lt;/strong&gt;：“我以前手脚温热，现在冬天脚冰；以前一觉到天亮，现在凌晨两点必醒。”&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;</content></entry><entry><title>倪海厦诊病十问的含义——病是问出来的</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/yihua-2-zhenbingshiwen/</id><updated>2026-03-09T12:22:52Z</updated><summary>倪海厦“诊病十问”的核心是：通过睡眠、饮食、二便、寒热等十个方面的主观症状来判断人体气血阴阳的常态与异态，以此作为经方辨证的依据，而非依赖西医的检验报告。</summary><category term="医话"/><content type="html">&lt;p&gt;我们经方家的问诊非常重要，因此有必要为读者说明一下，如何找经方家看病。如果不知道方法将会变成鸡同鸭讲，病人说了半天我们也不知道你到底在说些什么？请读者记住用下列方式来回答问题。&lt;/p&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="1-问睡眠"&gt;&lt;span&gt;1. 问睡眠&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e9%97%ae%e7%9d%a1%e7%9c%a0" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的睡眠如何？是否一觉到天亮？是否每天定时会醒？如果会醒，是几点会醒？是否多梦？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;一觉睡到天亮是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;断续睡眠、睡不安稳，是肝不藏血或心血虚，魂魄不归心&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续1-3点醒来，肝阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;持续3-5点醒来，肺阴实形成过程中或已成&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="2-问胃口"&gt;&lt;span&gt;2. 问胃口&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e9%97%ae%e8%83%83%e5%8f%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你感觉饿吗？有欲望想吃什么特别的食物或是喜爱什么味道的食物？或是不饿，完全没有胃口。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;有食欲，食之有味，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;胃口过大，阳明腑热或受类固醇药物影响&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;没胃口，脾脏受损&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;食之无味，胰脏受损&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="3-问大便"&gt;&lt;span&gt;3. 问大便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#3-%e9%97%ae%e5%a4%a7%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你便秘吗？每天有大便吗？大便颜色是什么？是下利吗？很臭还是无味？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;每日行，大便成型，软硬适中，是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便稀，是中焦肠道有水饮&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便硬，是阳明腑实&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;大便下利清谷（吃啥拉啥，可以看到大便中有未消化的食物），是脾阳虚&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="4-问小便"&gt;&lt;span&gt;4. 问小便&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#4-%e9%97%ae%e5%b0%8f%e4%be%bf" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你的小便是什么颜色？频尿吗？还是尿不出来？还是没有尿意？平均一天几次？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;小便淡黄是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便黄（或深黄），肠道仍有燥屎&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;小便清白，有里寒，小肠热度不够&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="5-问口渴"&gt;&lt;span&gt;5. 问口渴&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#5-%e9%97%ae%e5%8f%a3%e6%b8%b4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你很渴吗？如渴，最想喝什么温度的水？如不渴，时常会忘记喝水吗？还是再怎么喝也不能止渴呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;时而有口渴现象是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;不渴，有水饮停上焦或胃中仍有不洁食物残留&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，喝千杯不解渴，阳明经热，或肾阳虚以致金不能生水&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝冰水，有里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;口渴，想喝温水，有里寒&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="6-问寒热"&gt;&lt;span&gt;6. 问寒热&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#6-%e9%97%ae%e5%af%92%e7%83%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你平时觉得身体很热还是很冷？手脚冰冷吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人脚的温度是温的&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;脚是冰的，心阳不足，心脏移到小肠之热不足&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;睡时身体的寒热&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人是没有特别的感觉&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身冰冷，是阳虚&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;上热下寒，阴阳分格&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;寒热并结，是阴阳相抟&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全身燥热，是阳不入阴（长期性的低烧）&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="7-问汗"&gt;&lt;span&gt;7. 问汗&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#7-%e9%97%ae%e6%b1%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你容易出汗吗？会半夜盗汗吗？会时常流汗不止吗？还是不出汗的身体呢？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;天热或运动皆易流汗是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;汗流不止，是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;盗汗是表阳虚，不能固表&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;无汗，心脏功能受损，导致心不主五液&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="8-问体力精神如何"&gt;&lt;span&gt;8. 问体力精神如何&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#8-%e9%97%ae%e4%bd%93%e5%8a%9b%e7%b2%be%e7%a5%9e%e5%a6%82%e4%bd%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;精神好吗？还是一直疲惫中？早上起床时，是精神奕奕呢？还是无法起床呢？精神能够集中吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人的体力很好&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;体力不好，天阳不足，以致肺阳无法下达至肾&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;先天的肾阳不足，故觉得全身疲乏&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="9-问性功能"&gt;&lt;span&gt;9. 问性功能&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#9-%e9%97%ae%e6%80%a7%e5%8a%9f%e8%83%bd" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;你性功能好吗？等等。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;正常人每天早起时都有阳反应，男人要勃起，女人要感觉双乳很敏感&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 class="heading-element" id="10-问女子月经"&gt;&lt;span&gt;10. 问女子月经&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#10-%e9%97%ae%e5%a5%b3%e5%ad%90%e6%9c%88%e7%bb%8f" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;无论你有无月经，都要详细说明你的月经情形，是延后还是每次都提前呢？痛不痛呢？生过小孩吗？&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;含义&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;月经每月规律，没有不舒服感是&lt;strong&gt;正常人&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经提前，里热&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经延后，里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;痛经或有瘀血块，是里寒&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;月经就是乳水，当心阳不足时，停留于肺的乳水就没办法全部或按时地下达子宫而排出。经期往后是里寒，提前是热证，痛经或瘀块是里寒现象。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;p&gt;读者只要按照以上的问诊来说明你身体的感觉，经方家就可以不用看到你，而依据这些主要症状来开出处方。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;经方是在真正的治病中，因此病人服用经方时身体在恢复时，自然会产生一些变化，可能每天都不同，有时会下利，有时会晕眩，呕吐，手脚发麻等等，这都是正常现象，因为我们在治病，所以会有很多因人而异的反应出现。此时不须要每天向医师报告，你只要问你自己看看，是不是这些反应都出现在你的病灶所在呢？你就知道你如何了。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;我曾经遇到一位无知的病人，她来看我时，抱怨自己便秘，一星期才上一次大号，结果吃完我的药第二天就打电话来说，中药的副作用她受不了，因为下利过多。于是我问她：你感觉如何？她说感觉非常好，体力都恢复过来了。读者觉得我应该如何回答她呢？你们在吃西药时没有这类反应是因为西药只是在控制，根本没有在治病，当然你会感觉到二者之不同。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;病人如果拿着西医的检验报告来看正统中医的话，你一定会被骂，因为这是西医说的，不是我们说的，你有疑问的话应该去问帮你做这检验报告的人才对，怎么来问中医呢？这就是鸡同鸭讲。你可以将西医的检验说明一并给中医，也可以将西医给你的诊断给中医，这可以帮助中医来证明中药有多好。但是要记住，正统中医开处方时是完全依照你身体的症状而开的，不是按照西医的检验报告开的。因此你一定要强调你身体的症状，将之说明详细，如此才对正统中医有帮助的。每次病人拿出西医的检验报告给我时，他们不知道这对中医来说是完全无济于事的。&lt;/p&gt;</content></entry><entry><title>坚治法：论注夏</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-17-jianzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-17-jianzhifa/</id><updated>2026-06-06T16:55:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“坚治法”部分，专论&lt;strong&gt;注夏&lt;/strong&gt;（夏季怠惰无力、嗜睡、梦遗、夜热等症）的证治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;怠惰不振，乃骨空髓少、气陷不举所致，当峻补肾水以坚骨充髓，使骨坚而气自振；小儿则须脾肾同调&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="坚治法论注夏"&gt;&lt;span&gt;坚治法：论注夏&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9d%9a%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e6%b3%a8%e5%a4%8f" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：坚治者，怠惰不振，用坚药以坚其气，或坚其骨也。坚气者，如人夏月无阴，到三伏之时，全无气力，悠悠忽忽，惟思睡眠，一睡不足再睡，再睡不足，则懒于语言，或梦遗不已，或夜热不休者是也。此皆肾水泄于冬天，夏月阳胜，阴无以敌，所以如此。必须峻补其肾水，水足而骨髓充满，则骨始有力，而气不下陷矣。方用熟地一两，山茱萸四钱，北五味一钱，麦门冬三钱，白芍三钱，当归二钱，白术三钱，茯苓一钱，陈皮一钱，生枣仁二钱，芡实三钱，水煎服。方名软坚汤。得此方妙在纯是补阴，而全无坚治之法，然坚之意已寓于中矣。盖骨空则软，补其骨中之髓，则骨不坚而坚也。此方之妙，可以治以上之气软骨软，无不全愈，终不必再立坚骨之法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;此亦有凡小儿十岁以上，十岁以下，天癸水未至，亦有患前症者，岂皆冬不藏精之故耶？而非然也。盖小儿最不忌口，一见瓜果凉热之物，尽意饱啖，久则胃气弱矣，再则脾气坏矣，又肾气寒矣，遂至肾水耗去，亦如冬不藏精之症。方又不可全用前方，当以补胃补脾补肾三经为主，不可纯用补肾一经之味也。方用白术一钱，茯苓一钱，熟地三钱，北五味五分，麦冬一钱，当归一钱，白芍二钱，陈皮三分，山楂三粒，枳壳二分，人参五分。水煎服。（〔批〕健脾生水汤。）一剂立愈，不必再服也。此方脾肺肾俱为统治，而又平肝木，肝既得养，则心亦泰然。此五脏皆用补剂，而小儿纯阳，尤易奏功，不若大人之必须多服也，夏天小儿最宜服一二剂，再无注夏之病。此又坚治之一法，留心儿科者，幸察之。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：坚治法妙。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：君多小儿症治。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一坚治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、坚治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e5%9d%9a%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：坚治者，怠惰不振，用坚药以坚其气或坚其骨也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：冬不藏精，肾水亏耗；夏月阳盛，阴不敌阳，骨髓空虚，骨软气陷。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;峻补肾水，水足则骨髓充满，骨始有力，气不下陷&lt;/strong&gt;。方虽纯补其阴，而坚骨之意已寓其中。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二成人注夏天师方"&gt;&lt;span&gt;二、成人注夏（天师方）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e6%88%90%e4%ba%ba%e6%b3%a8%e5%a4%8f%e5%a4%a9%e5%b8%88%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;夏月无阴，三伏之时全无气力，悠悠忽忽，惟思睡眠，一睡不足再睡，懒于语言，或梦遗不已，或夜热不休。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（方名软坚汤，与上节同名异方）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：熟地一两，山茱萸四钱，北五味一钱，麦门冬三钱，白芍三钱，当归二钱，白术三钱，茯苓一钱，陈皮一钱，生枣仁二钱，芡实三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;纯是&lt;strong&gt;补阴之品&lt;/strong&gt;：熟地、山萸补肾填精，麦冬、五味滋肺生肾水，当归、白芍养血柔肝，枣仁宁心安神，芡实固精健脾，白术、茯苓、陈皮健脾助运以防滋腻。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;虽无峻猛坚骨之药，然肾水足则骨髓自满，骨不坚而自坚。气软骨软，无不全愈。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三小儿注夏天师方"&gt;&lt;span&gt;三、小儿注夏（天师方）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%b0%8f%e5%84%bf%e6%b3%a8%e5%a4%8f%e5%a4%a9%e5%b8%88%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病因&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;小儿十岁上下，天癸未至，患此非尽因冬不藏精，多由&lt;strong&gt;饮食不节&lt;/strong&gt;，过食生冷瓜果，伤及脾胃，累及肾气，致肾水耗去。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;不可纯用补肾，当&lt;strong&gt;补胃、补脾、补肾三经为主&lt;/strong&gt;，五脏平调。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主方&lt;/strong&gt;（健脾生水汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术一钱，茯苓一钱，熟地三钱，北五味五分，麦冬一钱，当归一钱，白芍二钱，陈皮三分，山楂三粒，枳壳二分，人参五分。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂立愈，不必再服。夏天小儿最宜服一二剂，可免注夏之病。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;补脾肾为主&lt;/strong&gt;：人参、白术、茯苓健脾益气，熟地、五味补肾水，麦冬滋肺阴。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;佐以平肝消导&lt;/strong&gt;：当归、白芍养血柔肝，陈皮、枳壳理气和胃，山楂消食助运。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;五脏皆用补剂，小儿纯阳之体，易奏功，不必多服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四各家评语"&gt;&lt;span&gt;四、各家评语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%90%84%e5%ae%b6%e8%af%84%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;张公（仲景）&lt;/strong&gt;：坚治法妙。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;华君（华佗）&lt;/strong&gt;：君多小儿症治。（赞天师对小儿注夏的独到见解。）&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;人群&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心配伍&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;成人&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾水亏耗，骨髓空虚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;峻补肾水以坚骨&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;软坚汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地一两、山萸、麦冬、五味&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;小儿&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;饮食伤脾，累及肾气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补脾肾为主，五脏平调&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;健脾生水汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、术、苓、熟地、山楂、枳壳&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“坚治法”之“坚”，非用金石强骨，而是&lt;strong&gt;以补肾水为根本&lt;/strong&gt;，使骨髓充盈则骨自坚、气自振。成人重在滋肾填精，小儿则须兼顾脾胃消导。二方皆以平补见长，尤以小儿方轻灵活泼，堪为夏季调理小儿体质之良方。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>软治法：论消痞块</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-16-ruanzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-16-ruanzhifa/</id><updated>2026-06-06T09:32:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“软治法”部分，专论&lt;strong&gt;胸腹痞块、瘰疬结核&lt;/strong&gt;等坚劲难散之症的软化消散法则。核心思想是：&lt;strong&gt;坚者软之，但不可纯用攻伐，当于补气补血、健脾扶正中佐以软坚之品，使正气不伤而坚块自消&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="软治法论消痞块"&gt;&lt;span&gt;软治法：论消痞块&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e8%bd%af%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e6%b6%88%e7%97%9e%e5%9d%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：软治者，病有坚劲而不肯轻易散者，当用软治。如人生块于胸中，积痞于腹内是也。法用药以软之。心中生块，此气血坚凝之故，法当用补血补气之中，少加软坚之味，则气血活而坚块自消。倘徒攻其块，而不知温补之药，则坚终不得消。方用人参一钱，当归一钱，白芍三钱，青盐一钱，熟地五钱，山茱萸二钱，麦冬三钱，北五味一钱，柴胡一钱，半夏一钱，附子一片，水煎服。（〔批〕软坚汤。）此方妙在纯用补药，止加青盐一味以软坚，若无意于坚者，久之而坚自软，柔能制刚之妙法也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;痞块之坚，又不可以此法治之。盖坚在于腹中，若徒攻其坚，必致腹中不和，而损伤胃气。法当用和解之中，软以治之，则坚之性可缓，而坚之形可化，坚之气可溃，坚之血可消。否则，有形之物盘踞于中，无形之气必耗于外，日除坚而坚终不得去也。方用白术五两，茯苓三两，神曲二两，地粟粉八两，鳖甲一斤，醋炙，人参五钱，甘草一两，白芍三两，半夏一两，白芥子一两，萝卜子五钱，厚朴五钱，肉桂三钱，附子一钱，各为末，蜜为丸。每日临睡送下五钱，即以美物压之。（〔批〕消积化痞至神丹。）一料未有不全愈者。此方有神功，妙在用鳖甲为君，则无坚不入。尤妙用地粟粉，佐鳖甲以攻邪，又不耗散真气。其余各品，俱是健脾理正之药，则脾健而物自化。尤妙用肉桂、附子，冲锋突围而进，则鳖甲大军相继而入，勇不可当。又是仁者之师，贼虽强横，自不敢抵敌，望风披靡散走。又有诸军在后，斩杀无遗，剿抚并用，有不三月告捷者哉，此更软治之妙。倘不补正气，惟大黄、巴豆、两头尖、阿魏之类，直前攻坚，虽亦有得胜之时，然中州扫荡，田野萧然，终必仓空箱罄。人民众匮乏之形，有数年不能培植者也。人乌可徒言攻坚哉。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：奇论不磨。如人身生块而不消者，乃气虚而痰滞也，法当补气，而不可全然消痰，痰愈消而气愈虚矣。方用人参一钱，白术五钱，薏仁五钱，茯苓三钱，黄芪五钱，防风五分，白矾一钱，白芍三钱，陈皮五分，白芥子三钱，水煎服。（〔批〕消补兼施汤。）此方妙在补气多，而祛痰之药少，气足而痰自难留，况又有白芥子无痰不消，白矾无坚不入，况又有白芍以和肝木，不来克脾胃之土，而土益能转其生化之机，又得薏仁、茯苓，以分消其水湿之气，何身块之不消乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;瘰串之块，必须软治。方用柴胡一钱，白芍五钱，茯苓五钱，陈皮五分，半夏一钱，甘草一钱，连翘一钱，香附一钱，皮硝五分，屋上瓦葱干者三分，生者用一钱，水煎服。一剂动，二剂轻，三剂少愈，四剂全愈，神方也。人参，弱人加之一钱，不可多加。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;本节为《石室秘录》“软治法”部分，专论&lt;strong&gt;胸腹痞块、瘰疬结核&lt;/strong&gt;等坚劲难散之症的软化消散法则。核心思想是：&lt;strong&gt;坚者软之，但不可纯用攻伐，当于补气补血、健脾扶正中佐以软坚之品，使正气不伤而坚块自消&lt;/strong&gt;。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一软治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、软治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e8%bd%af%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：软治者，病有坚劲而不肯轻易散者，当用软治。如胸中积块、腹中痞块、瘰疬结核等。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;柔能制刚&lt;/strong&gt;。于补气补血、健脾扶正之中，少佐软坚之味，使气血活而坚块自化。忌纯用大黄、巴豆等攻伐，恐伤正气而坚终不消。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二心中积块胸中气血坚凝"&gt;&lt;span&gt;二、心中积块（胸中气血坚凝）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%bf%83%e4%b8%ad%e7%a7%af%e5%9d%97%e8%83%b8%e4%b8%ad%e6%b0%94%e8%a1%80%e5%9d%9a%e5%87%9d" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;胸中积块，乃&lt;strong&gt;气血坚凝&lt;/strong&gt;所致。徒攻其块，不知温补，则坚终不消。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;（软坚汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一钱，当归一钱，白芍三钱，青盐一钱，熟地五钱，山茱萸二钱，麦冬三钱，北五味一钱，柴胡一钱，半夏一钱，附子一片。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;纯用&lt;strong&gt;补气补血补肾&lt;/strong&gt;之品为主（参、归、地、萸、芍、麦冬、五味），使气血充足、根基牢固。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;止加&lt;strong&gt;青盐一味&lt;/strong&gt;以软坚，咸能软坚而不伤正。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;柴胡疏肝理气，半夏化痰散结，附子一片温通助化。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方若无意于攻坚，久而坚自软，此“柔能制刚”之妙法。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三腹中痞块"&gt;&lt;span&gt;三、腹中痞块&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e8%85%b9%e4%b8%ad%e7%97%9e%e5%9d%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;痞块盘踞腹中，徒攻必伤胃气，耗损正气。当&lt;strong&gt;和解之中寓软坚&lt;/strong&gt;，扶正以化积。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师丸方&lt;/strong&gt;（消积化痞至神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术五两，茯苓三两，神曲二两，地栗粉八两，鳖甲一斤（醋炙），人参五钱，甘草一两，白芍三两，半夏一两，白芥子一两，萝卜子五钱，厚朴五钱，肉桂三钱，附子一钱。各为末，蜜为丸。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：每日临睡送下五钱，以美食压之。一料未有不全愈者。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;君以&lt;strong&gt;鳖甲一斤&lt;/strong&gt;醋炙，咸寒软坚，无坚不入，为消痞主力。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;臣以&lt;strong&gt;地栗粉&lt;/strong&gt;（荸荠粉）佐鳖甲攻邪而不耗真气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;佐以&lt;strong&gt;肉桂、附子&lt;/strong&gt;辛热温通，冲锋突围，引领鳖甲大军直入坚巢。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;其余&lt;strong&gt;参、术、苓、草、芍&lt;/strong&gt;健脾益气养血，&lt;strong&gt;半夏、白芥子、萝卜子、厚朴、神曲&lt;/strong&gt;化痰消食理气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方剿抚并用，扶正为主，攻邪为辅。脾健则物自化，邪去而正不伤。若纯用大黄、巴豆攻坚，虽或得胜一时，必致中州空虚，数年难复。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四身生块而不消张公补"&gt;&lt;span&gt;四、身生块而不消（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e8%ba%ab%e7%94%9f%e5%9d%97%e8%80%8c%e4%b8%8d%e6%b6%88%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;身生块而不消，乃&lt;strong&gt;气虚而痰滞&lt;/strong&gt;。痰愈消则气愈虚，当补气为主，佐以祛痰软坚。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公主方&lt;/strong&gt;（消补兼施汤）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一钱，白术五钱，薏仁五钱，茯苓三钱，黄芪五钱，防风五分，白矾一钱，白芍三钱，陈皮五分，白芥子三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;补气为主&lt;/strong&gt;：人参、黄芪、白术、茯苓、薏仁健脾益气祛湿，气足则痰难留。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;软坚化痰为佐&lt;/strong&gt;：白芥子无痰不消，白矾无坚不入，防风祛风胜湿，白芍敛阴和肝，陈皮理气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方补多于攻，气旺痰消，坚块自化。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五瘰疬结核张公补"&gt;&lt;span&gt;五、瘰疬结核（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e7%98%b0%e7%96%ac%e7%bb%93%e6%a0%b8%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;颈项、腋下结核累累，俗称“瘰疬”。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;必须软治，疏肝解郁，化痰软坚。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：柴胡一钱，白芍五钱，茯苓五钱，陈皮五分，半夏一钱，甘草一钱，连翘一钱，香附一钱，皮硝五分，屋上瓦葱（干者三分，生者用一钱）。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;加减&lt;/strong&gt;：虚弱者加人参一钱，不可多加。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂动，二剂轻，三剂少愈，四剂全愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;柴胡、白芍、香附&lt;/strong&gt;疏肝解郁，调畅气机。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;半夏、陈皮、茯苓、甘草&lt;/strong&gt;化痰散结，健脾祛湿。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;连翘&lt;/strong&gt;清热解毒散结，&lt;strong&gt;皮硝&lt;/strong&gt;咸寒软坚，&lt;strong&gt;瓦葱&lt;/strong&gt;通络散结。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方以疏肝理气、化痰软坚为主，正合瘰疬“气郁痰凝”之病机。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六总结对比"&gt;&lt;span&gt;六、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治则&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;软坚关键药&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;扶正要点&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;胸中积块&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气血坚凝&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气血为主，少佐软坚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;软坚汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;青盐&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、归、地、萸、麦、味&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;腹中痞块&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾虚气滞，痰瘀互结&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;健脾扶正，佐以攻坚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;消积化痞至神丹&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;鳖甲、地栗粉&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、术、苓、草、芍&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;身生痰块&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气虚痰滞&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补气为主，佐以祛痰软坚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;消补兼施汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;白矾、白芥子&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、芪、术、苓、薏仁&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;瘰疬结核&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肝郁气滞，痰凝成核&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;疏肝理气，化痰软坚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;张公瘰疬方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;皮硝、瓦葱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;芍、苓、草&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“软治法”揭示了治疗癥瘕积聚类疾病的根本原则：&lt;strong&gt;坚者削之，结者散之，然必以扶正为先&lt;/strong&gt;。无论胸腹痞块还是瘰疬痰核，均不可一味攻伐，而当视正气强弱，或补气血以佐软坚，或健脾胃以助运化，或疏肝郁以散痰凝。诸方中鳖甲、青盐、白矾、皮硝等软坚药与参、术、地、归等补益药相伍，刚柔相济，剿抚并用，为后世治疗肿瘤、结核、肝脾肿大等提供了重要思路。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>散治法：论散郁</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-15-sanzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-15-sanzhifa/</id><updated>2026-06-05T18:56:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“散治法”部分，专论&lt;strong&gt;外感风邪、内伤郁结&lt;/strong&gt;所致诸症的疏解法则。核心思想是：&lt;strong&gt;邪郁于中，当以表散开郁为主。散中有补，补中寓散，使郁解气行而不伤正气&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="散治法论散郁"&gt;&lt;span&gt;散治法：论散郁&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e6%95%a3%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e6%95%a3%e9%83%81" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：散治者，有邪而郁结胸中，以表散之药散之也。如人头疼身热，伤风咳嗽，或心事不爽，而郁气蕴于中怀，或怒气不舒，而怨愤留于胁下，倘以补药温之，则愈甚矣。方用柴胡一钱，白芍三钱，薄荷一钱，丹皮一钱，当归二钱，半夏一钱，白术一钱，枳壳三分，甘草一钱，水煎服。（〔批〕郁神丹。）此方纯治前症，投之一不效应如响，即逍遥散变之也。开郁行气，去湿利痰，无不兼治。散之中有补之法，得补益之利，受解散之功，真药壶之妙药，刀圭之神剂也。散之方无出其右，毋轻视之。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：固然散之法无出其右，予再言其加入之味。如头疼，加川芎一钱；目痛，加疾藜一钱，甘菊花一钱；鼻塞，加苏叶一钱；喉痛，加桔梗二钱；肩背痛，加枳壳二钱；两手痛，加桂枝一钱：两胁痛，倍加柴胡、白芍；胸痛，加枳壳一钱；腹痛手不可按者，加大黄二钱；腹痛手按之不痛者，加肉桂一钱。此加减之得宜，人亦不可不知之也。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一散治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、散治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%95%a3%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：散治者，有邪而郁结胸中，以表散之药散之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：头疼身热、伤风咳嗽；或心事不爽、郁气蕴怀；或怒气不舒、怨愤留胁。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;开郁行气为主，兼去湿利痰&lt;/strong&gt;。散中寓补，补益中受解散之功。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二天师主方郁神丹"&gt;&lt;span&gt;二、天师主方（郁神丹）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%a9%e5%b8%88%e4%b8%bb%e6%96%b9%e9%83%81%e7%a5%9e%e4%b8%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;柴胡一钱，白芍三钱，薄荷一钱，丹皮一钱，当归二钱，半夏一钱，白术一钱，枳壳三分，甘草一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;此即&lt;strong&gt;逍遥散&lt;/strong&gt;变方（柴胡、白芍、当归、白术、甘草、薄荷），加丹皮清热凉血，半夏化痰散结，枳壳理气宽中。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;全方&lt;strong&gt;散中有补&lt;/strong&gt;：柴胡、薄荷、枳壳疏肝解郁散邪；当归、白芍养血柔肝；白术、甘草健脾和中；丹皮清郁热；半夏化痰湿。开郁行气、去湿利痰无不兼治，为散剂中无出其右之神剂。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三张公仲景随症加减法"&gt;&lt;span&gt;三、张公（仲景）随症加减法&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e9%9a%8f%e7%97%87%e5%8a%a0%e5%87%8f%e6%b3%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;症状&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;加味&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;头疼&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加川芎一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;目痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加蒺藜一钱、甘菊花一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;鼻塞&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加苏叶一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;喉痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加桔梗二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;肩背痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加枳壳二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;两手痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加桂枝一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;两胁痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;倍加柴胡、白芍&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;胸痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加枳壳一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;腹痛手不可按（实痛）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加大黄二钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;腹痛手按之不痛（虚寒痛）&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;加肉桂一钱&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“散治法”以&lt;strong&gt;逍遥散&lt;/strong&gt;化裁为基础，专治外感轻邪与内伤郁结相兼之证。其妙在&lt;strong&gt;疏中兼养，散中寓补&lt;/strong&gt;，既解表郁，又和肝脾，祛邪而不伤正。张公详列加减法，使一方通治头目鼻喉、肩背胸胁、四肢诸痛，体现了中医“异病同治”的灵活运用。此方对当今情志郁结、外感迁延之证，仍有重要的临床指导价值。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>收治法：论久嗽 久泻 久汗</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-14-shouzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-14-shouzhifa/</id><updated>2026-06-04T14:46:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“收治法”部分，专论&lt;strong&gt;久嗽、久泻、久汗&lt;/strong&gt;三症因“气散不固”所致的收敛法则。核心思想是：&lt;strong&gt;气散而收之，先以收敛固脱治标，再以补肾益气固本&lt;/strong&gt;。不可一味发散或纯用涩止，当补涩兼施、标本兼顾。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="收治法论久嗽-久泻-久汗"&gt;&lt;span&gt;收治法：论久嗽 久泻 久汗&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e6%94%b6%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e4%b9%85%e5%97%bd-%e4%b9%85%e6%b3%bb-%e4%b9%85%e6%b1%97" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：收治者，气散而收之也。如人病久嗽不已，久泻不已，久汗不已是也。久嗽者，人无不为邪之聚也，日日用发散之剂而不效者何？气散故耳。气散矣，而仍用散药，无怪乎经月而不效也。法当用收敛之药一二剂，便见成功。方用人参一钱，白芍三钱，酸枣仁二钱，北五味子一钱，麦冬五钱，苏子一钱，益智仁五分，白芥子一钱，水煎服。（〔批〕止嗽神丹。）一剂轻，二剂全愈。后服六味地黄丸，加麦冬三两，北五味子一两。服之不再发，否则不能保其不发也。盖久服散药，耗尽真阴，虽暂用收敛之药，一时奏功，而真阴既亏，腠理不密，一经风邪，最易感入，此必须之势也。服地黄丸，水足而肺金有养，腠理自密，又何患重感风邪哉。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;大泻之后，必多亡阴，亡阴既多则元阳亦脱。若不急为收止，则阴绝阳亡，可立而待，法当用止塞之品。或疑邪未尽去，如何止住其水，万一邪居中州，则腹心之患，不可不虑。其言则是，其理则非。吾言大泻者，乃纯是下清水，非言下利也。利无止法，岂泻水亦无止法乎。敌人患水泻者，急宜止遏。方用白术五钱，茯苓三钱，车前子一钱，北五味一钱，吴茱萸五分，酸枣仁一钱，水煎服。（〔批〕分水神丹）。此方止药少于补药，健脾去湿，水性分消，不收而自收也。若纯以粟壳以涩止之，而不分消其滔天之势，则阻滞一时，势必溃决，反生大害矣。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;大汗之病，阳气尽随汗而外越，若不急为止抑，则阳气立散，实时身死。法当以大补之剂煎饮，一线之气可留，而大汗可止。方用人参一两，或黄芪二两代之，当归一两，北五味一钱，桑叶七片，急为煎服。此方即补血汤之变，妙在补气药多于补血，使气旺则血自生，血生汗可止。况方中加五味子以收汗，加桑叶以止汗，有不相得益彰者乎。倘以大汗之人，气必大喘，不可以参芪重增其气，纯用补血之品，未为无见。然而，血不可骤生，气当急固，不顾气，徒补血，未见功成。此似是而非，又不可不急辨之也。此收法宜知，医可不细加体认乎。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：俱论得畅而妙，吐泻无可再言。惟久嗽之法，吾意即宜以六味地黄汤，加麦冬、五味治之，似宜不必先用人参以救肺气之害也。然而天师用之，必有深意，他日再敬询之。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;（大汗症，多系阳脱，有用大剂参附汤者。李子永识。）&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一收治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、收治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%94%b6%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：收治者，气散而收之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：久嗽不已、久泻不止、久汗不止，正气耗散，有脱亡之虞。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：先以收敛药固其散，再以补益剂培其本。收敛之中兼寓分消或补气，防闭门留寇。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二久嗽气散不敛"&gt;&lt;span&gt;二、久嗽（气散不敛）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e4%b9%85%e5%97%bd%e6%b0%94%e6%95%a3%e4%b8%8d%e6%95%9b" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;久嗽不已，屡用发散不效。因久服散药耗尽真阴，肺气散而不收。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;（止嗽神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一钱，白芍三钱，酸枣仁二钱，北五味子一钱，麦冬五钱，苏子一钱，益智仁五分，白芥子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;功效&lt;/strong&gt;：一剂轻，二剂全愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：人参补肺气，麦冬、白芍、五味子酸甘化阴以敛肺，苏子、白芥子降气化痰，酸枣仁、益智仁收敛神气而固下。全方补敛兼施，肺气归元。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;善后方&lt;/strong&gt;（防复发）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：六味地黄丸加麦冬三两、北五味子一两。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：长服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;机理&lt;/strong&gt;：久散伤阴，腠理不密。补肾水则肺金有养，腠理自密，风邪难侵。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公按语&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;疑可直接用六味地黄汤加麦冬、五味治久嗽，不必先用人参救肺。然天师用参必有深意，待他日再询。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三久泻水泻亡阴"&gt;&lt;span&gt;三、久泻（水泻亡阴）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e4%b9%85%e6%b3%bb%e6%b0%b4%e6%b3%bb%e4%ba%a1%e9%98%b4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大泻之后，下纯清水，亡阴脱阳，危在顷刻。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;利无止法，泻水却有止法。不可纯用粟壳涩止以防壅遏溃决，当健脾分消，不收自收。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;（分水神丹）：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：白术五钱，茯苓三钱，车前子一钱，北五味一钱，吴茱萸五分，酸枣仁一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：白术、茯苓健脾祛湿；车前子分利水湿，利小便以实大便；五味子、酸枣仁收敛固脱；吴茱萸温中止泻。补多于止，分消水势，水归正化则泻自止。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四大汗亡阳"&gt;&lt;span&gt;四、大汗（亡阳）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%a4%a7%e6%b1%97%e4%ba%a1%e9%98%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大汗不止，阳气随汗外越，气急欲脱，顷刻可毙。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;急宜大补元气以固脱，气旺则血生汗止。不可徒补血而缓不济急。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师主方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：人参一两（无力者以黄芪二两代），当归一两，北五味一钱，桑叶七片。急煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：此补血汤之变法。重用参、芪大补元气，使气旺摄血（汗为心液），当归养血以助汗源，五味子酸收敛汗，桑叶止汗而不伤正。气固血生，汗自止。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;李子永按&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大汗症多属阳脱，有用大剂参附汤回阳救逆者，临证当辨。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治标法&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治本法&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;关键禁忌&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;久嗽&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肺气耗散，真阴亏虚&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;止嗽神丹补敛肺气&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;六味加麦味补肾固本&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;不可再发散&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;久泻&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾虚湿盛，水液下趋&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;分水神丹健脾分消&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脾健湿化自收&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;不可纯涩止&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;大汗&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;元气大亏，阳随汗脱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参归五味桑叶汤大补固脱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气复血生汗止&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;不可徒补血&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“收治法”以固脱为急务，然收中有散、敛中有补。久嗽敛肺不忘滋肾，久泻分消寓于健脾，大汗固气兼顾养血。三方皆标本兼治，示人对于慢性耗散性疾病，收敛救急之后必须培补根本，方为长远之计。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>清治法：论脉燥</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-13-qingzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-13-qingzhifa/</id><updated>2026-06-03T15:56:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“清治法”部分，专论&lt;strong&gt;肺气燥咳&lt;/strong&gt;不可妄用凉药、而当用&lt;strong&gt;清平滋润&lt;/strong&gt;之剂的法则。核心思想是：&lt;strong&gt;肺居上焦而畏寒，燥极成火，若直用凉药则寒伤脾胃，变生泻利。故以清平之品平补胃口、上清肺金，使胃气不伤而肺得濡养&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="清治法论脉燥"&gt;&lt;span&gt;清治法：论脉燥&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e6%b8%85%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%84%89%e7%87%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：清治者，不可用凉药，又不可用温补，乃改用清平之剂，故曰清治。此等病，必是肺气之燥。肺金之气一燥，即有意外之虞，若不急治，必变成肺痿、肺痈等症。盖燥极成火，自宜用凉药矣。此不可凉药者何？肺居上流，用凉药以寒肺，或药不能遽入于肺中，势必趋于脾胃，肺之热未除，而胃口反成虚寒之症，必致下泻，泻久而胃口无生气矣。胃既无生气，又何能生肺金而养肺气哉。故不若用清平之味，平补胃口，而上清肺金之气之为得也。方用元参三钱，麦冬五钱，桔梗一钱，天门冬一钱，甘草一钱，紫菀一钱，款冬花一钱，贝母一钱，苏子一钱，水煎服。（〔批〕清肺益气汤。）此方皆一派清平之品，而专入肺金之妙剂也。久服胃既不寒，而肺金得养，又何肺痿、肺痈之生哉。故人久咳不已，即当敬服此方，万勿惑于时师，而用偏寒之药也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：清治法，方最妙，予不能赞一词，不留方。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一清治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、清治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%b8%85%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：清治者，不可用凉药，又不可用温补，乃改用清平之剂。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：肺气之燥，久咳不已，恐成肺痿、肺痈者。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;平补胃口，上清肺气&lt;/strong&gt;。避免凉药伤胃，以绝生肺之源；以甘寒清润之品直养肺阴，燥咳自止。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二天师主方清肺益气汤"&gt;&lt;span&gt;二、天师主方（清肺益气汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%a9%e5%b8%88%e4%b8%bb%e6%96%b9%e6%b8%85%e8%82%ba%e7%9b%8a%e6%b0%94%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;元参三钱，麦冬五钱，桔梗一钱，天门冬一钱，甘草一钱，紫菀一钱，款冬花一钱，贝母一钱，苏子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;润肺养阴&lt;/strong&gt;：麦冬、天冬、元参甘寒清润，滋养肺肾之阴以润燥。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;化痰止咳&lt;/strong&gt;：紫菀、款冬花、贝母润肺化痰，止咳平喘。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;宣降肺气&lt;/strong&gt;：桔梗开宣肺气，苏子降气化痰，一升一降，恢复肺之宣肃。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;和中调药&lt;/strong&gt;：甘草调和诸药，兼益胃气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特点&lt;/strong&gt;：一派清平之品，专入肺金而不伤胃。久服则胃不寒、肺得养，可杜肺痿、肺痈之患。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三张公仲景评语"&gt;&lt;span&gt;三、张公（仲景）评语&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e8%af%84%e8%af%ad" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;清治法方最妙，予不能赞一词，不留方。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“清治法”之“清”，乃&lt;strong&gt;清润平和&lt;/strong&gt;之谓，既非苦寒直折，亦非温补助热。针对肺燥久咳，以二冬、元参、紫菀、款冬等甘寒清润之品，既养肺阴又护胃气，体现了“&lt;strong&gt;治上焦如羽，非轻不举&lt;/strong&gt;”及“&lt;strong&gt;保胃气&lt;/strong&gt;”的治疗原则。此方对阴虚肺燥之久咳、慢性支气管炎、早期肺纤维化等均有重要参考价值。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>温治法：论虚劳</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-12-wenzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-12-wenzhifa/</id><updated>2026-06-03T10:15:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“温治法”部分，专论&lt;strong&gt;虚劳&lt;/strong&gt;等气血阴阳俱虚之证的平补调治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;不可用寒凉，又不可用辛热，不得已乃用温补之药，以中治之。中和纯正，久服缓调，渐移默夺，庶几奏效&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="温治法论虚劳"&gt;&lt;span&gt;温治法：论虚劳&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e6%b8%a9%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%99%9a%e5%8a%b3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：温治者，不可用寒凉，又不可用辛热，不得已乃用温补之药，以中治之也。如人病虚劳，四肢无力，饮食少思，怔忡惊悸，失血之后，大汗之后是也。此等各症，俱不可用偏寒偏热之药，必须温乎之品，少少与之，渐移默夺，庶几奏效。倘以偏师出奇，必有后患。方用熟地五钱，白术五钱，茯苓五钱，白芥子五分，山药二钱，枸杞子一钱，当归一钱，枣仁五分，麦冬一钱，神曲三分，芡实三钱，水煎服。此方去湿之药居多，使健脾利气，生血养精，既无偏热之虞，又鲜偏寒之虑，中和纯正，久之可服，湿去则脾气自行，血足则精神自长，此温治之所以妙也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：温治法妙，予亦有一方可存。熟地五钱，山药一钱，茯苓一钱，甘草一钱，女贞子一钱，麦冬三钱，白芍三钱，当归二钱，菟丝子一钱，枣仁一钱，远志八分，山药一钱，陈皮三分，砂仁一粒，覆盆子一钱，水煎服。此方不凉不热，补肾肝肺脾心之五脏，而无偏重之忧。可以温治者，幸留意于此方。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：未传。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一温治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、温治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e6%b8%a9%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：温治者，不可用寒凉，又不可用辛热，不得已乃用温补之药，以中治之也。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;适用&lt;/strong&gt;：虚劳之四肢无力、饮食少思、怔忡惊悸、失血之后、大汗之后。此类病症气血阴阳俱虚，偏寒偏热皆不相宜。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：温平之品，少少与之，渐移默夺。倘以偏师出奇，必有后患。须中和纯正，久服可恃。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二天师主方"&gt;&lt;span&gt;二、天师主方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e5%a4%a9%e5%b8%88%e4%b8%bb%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;熟地五钱，白术五钱，茯苓五钱，白芥子五分，山药二钱，枸杞子一钱，当归一钱，枣仁五分，麦冬一钱，神曲三分，芡实三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;健脾祛湿为主&lt;/strong&gt;：白术、茯苓、芡实、山药健脾渗湿，使湿去而脾气自运。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;养血生精为辅&lt;/strong&gt;：熟地、当归、枸杞、麦冬、枣仁滋阴养血，安神定志。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;佐使&lt;/strong&gt;：白芥子化痰通络，神曲消食助运。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特点&lt;/strong&gt;：全方不偏寒热，既无辛热燥烈之虞，又无苦寒伤阳之弊。湿去脾健，血足精充，正合“温治”中和之旨。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三张公仲景补方"&gt;&lt;span&gt;三、张公（仲景）补方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e5%bc%a0%e5%85%ac%e4%bb%b2%e6%99%af%e8%a1%a5%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;熟地五钱，山药一钱，茯苓一钱，甘草一钱，女贞子一钱，麦冬三钱，白芍三钱，当归二钱，菟丝子一钱，枣仁一钱，远志八分，陈皮三分，砂仁一粒，覆盆子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;五脏平补&lt;/strong&gt;：熟地、菟丝子、覆盆子补肾；当归、白芍养血柔肝；麦冬、女贞子滋肺肾之阴；枣仁、远志宁心安神；山药、茯苓、甘草健脾益气。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;佐使&lt;/strong&gt;：陈皮、砂仁理气和胃，使补而不滞。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;特点&lt;/strong&gt;：不凉不热，补肾肝肺脾心之五脏，而无偏重之忧。可作温治之平补通方。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四小结"&gt;&lt;span&gt;四、小结&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%b0%8f%e7%bb%93" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“温治法”之“温”，非温热辛散之谓，而是&lt;strong&gt;温和中正、不偏不倚&lt;/strong&gt;之意。天师方侧重健脾祛湿以开气血生化之源，张公方侧重五脏平补以复阴阳之衡。二方皆药性平和，宜于虚劳久损、不耐峻补亦不受寒凉者长期服用，体现了中医“&lt;strong&gt;劳者温之&lt;/strong&gt;”与“&lt;strong&gt;中庸致和&lt;/strong&gt;”的治疗智慧。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>筋脉治法：论筋病 论脉病</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-11-jingmaizhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-11-jingmaizhifa/</id><updated>2026-06-02T11:36:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“筋脉治法”部分，专论&lt;strong&gt;筋缩身痛与脉涩体衰&lt;/strong&gt;的辨治法则。核心思想是：&lt;strong&gt;筋之舒在于血和，脉之平在于气足。治筋必须治血兼疏肝郁，治脉必须补气兼引药达表&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="筋脉治法论筋病-论脉病"&gt;&lt;span&gt;筋脉治法：论筋病 论脉病&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e7%ad%8b%e8%84%89%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e7%ad%8b%e7%97%85-%e8%ae%ba%e8%84%89%e7%97%85" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：筋脉者，一身之筋，通体之脉，不可有病。病则筋缩而身痛，脉涩而体重矣。然筋之舒，在于血和，而脉之平，在于气足。故治筋必须治血，而治脉必须补气。人若筋急蜷缩，伛偻而不能立，俯仰而不能直者，皆筋病也。方用当归一两，白芍五钱，薏仁五钱，生地五钱，元参五钱，柴胡一钱，水煎服。此方之奇，在用柴胡一味入于补血药之中。盖血亏则筋病，用补血药以治筋，宜矣。何以又用柴胡以舒散之？不知筋乃肝之余，肝气不顺，筋乃缩急，甚而伛偻。今用柴胡舒其肝脉之郁。郁气既除，而又济之以大剂补血之品，则筋得其养而宽，筋宽则诸症悉愈矣。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;血脉不足之症，任、督、阴阳各蹻经络不足，或毛发之干枯，发鬓之凋落，或色泽之不润，或相貌之憔悴是也。此等之症，人以为气之衰也，谁知血之竭乎，法当补其血。而血不可骤补也，须缓缓补之。当归一钱，白芍三钱，川芎一钱，熟地四钱，白果五个，何首乌三钱，桑叶七片，水煎服。此汤即四物汤。妙在用白果以引至唇齿，用桑皮以引至皮毛，用何首乌以引至发鬓，则色泽自然生华，而相貌自然发彩矣。此治脉之法，人亦宜知。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：筋脉之治，予尚有二奇方传世。用当归三钱，芍药一两，熟地二两，柴胡一钱，白术五钱，肉桂一钱，白芥子一钱，水煎服。（〔批〕滋筋舒肝汤。）此方乃肾肝同治之法。筋虽属肝，而滋肝必责之肾。今大补其肾，又加之舒肝之药，而筋有不快然以养者耶。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;脉治法，当归一两，白芍三钱，生地三钱，麦冬三钱，熟地一两，万年青三分，枸杞子二钱，旱莲草一钱，花椒三分，天冬三钱，水煎服。此方药味俱是补血之品，而又上走于面。久服自然两鬓变黑，容颜润泽矣，可与天师法并传也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;华君曰：无方。乌须我有绝奇之方，世间方甚多，皆不能取效于旦夕。我之奇方，不须十天，保汝重为乌黑。熟地三两，何首乌三两，用生不用熟，用红不用白，用圆不用长，黑芝麻一两，炒，万年青二片，桑叶二两，山药三两，白果三十个，桔梗三钱，各为细末。不可经铁器，为丸。每日早饭后服一两，十日包须乌黑。乃余自立之方，治人亲验者也。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;岐天师：加花椒一钱。此方奇绝，华君不畏泄天机耶。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一筋脉治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、筋脉治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e7%ad%8b%e8%84%89%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;筋病&lt;/strong&gt;：筋缩身痛，伛偻不能立，俯仰不能直。&lt;strong&gt;筋乃肝之余&lt;/strong&gt;，血亏则筋失养，肝气不顺则筋缩急。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;脉病&lt;/strong&gt;：任、督、阴阳各经络不足，毛发干枯，发鬓凋落，色泽不润，相貌憔悴。&lt;strong&gt;血竭不能上荣&lt;/strong&gt;，须缓缓补血。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二筋病治法"&gt;&lt;span&gt;二、筋病治法&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e7%ad%8b%e7%97%85%e6%b2%bb%e6%b3%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;h4 class="heading-element" id="1-天师主方"&gt;&lt;span&gt;1. 天师主方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e5%a4%a9%e5%b8%88%e4%b8%bb%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;当归一两，白芍五钱，薏仁五钱，生地五钱，元参五钱，柴胡一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;妙在&lt;strong&gt;柴胡&lt;/strong&gt;一味入于大队补血药之中。补血药养肝血以润筋，柴胡舒肝脉之郁。郁气除而筋得养，筋宽则诸症悉愈。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="2-张公奇方滋筋舒肝汤"&gt;&lt;span&gt;2. 张公奇方（滋筋舒肝汤）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e5%bc%a0%e5%85%ac%e5%a5%87%e6%96%b9%e6%bb%8b%e7%ad%8b%e8%88%92%e8%82%9d%e6%b1%a4" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;当归三钱，芍药一两，熟地二两，柴胡一钱，白术五钱，肉桂一钱，白芥子一钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;此为&lt;strong&gt;肾肝同治&lt;/strong&gt;之法。筋虽属肝，滋肝必责之肾。大补肾水（熟地、芍药）而佐舒肝（柴胡）及健脾化痰（白术、白芥子），肉桂引火归元。肾水足则肝木得养，筋自舒快。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三脉病治法"&gt;&lt;span&gt;三、脉病治法&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e8%84%89%e7%97%85%e6%b2%bb%e6%b3%95" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;h4 class="heading-element" id="1-天师主方-1"&gt;&lt;span&gt;1. 天师主方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#1-%e5%a4%a9%e5%b8%88%e4%b8%bb%e6%96%b9-1" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;当归一钱，白芍三钱，川芎一钱，熟地四钱，白果五个，何首乌三钱，桑叶七片。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;此即&lt;strong&gt;四物汤&lt;/strong&gt;加味。妙在引经：&lt;strong&gt;白果&lt;/strong&gt;引药至唇齿，&lt;strong&gt;桑叶&lt;/strong&gt;（方中作桑皮意）引药至皮毛，&lt;strong&gt;何首乌&lt;/strong&gt;引药至发鬓。血足而药力各达其位，则色泽生华，相貌发彩。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 class="heading-element" id="2-张公奇方"&gt;&lt;span&gt;2. 张公奇方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#2-%e5%bc%a0%e5%85%ac%e5%a5%87%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h4&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;当归一两，白芍三钱，生地三钱，麦冬三钱，熟地一两，万年青三分，枸杞子二钱，旱莲草一钱，花椒三分，天冬三钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;全方俱是补血之品，又&lt;strong&gt;上走于面&lt;/strong&gt;。久服自然两鬓变黑，容颜润泽。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四华君乌须奇方"&gt;&lt;span&gt;四、华君乌须奇方&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e5%8d%8e%e5%90%9b%e4%b9%8c%e9%a1%bb%e5%a5%87%e6%96%b9" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;主治&lt;/strong&gt;：须发早白，求速效乌黑者。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;熟地三两，生何首乌三两（用生不用熟，用红不用白，用圆不用长），黑芝麻一两（炒），万年青二片，桑叶二两，山药三两，白果三十个，桔梗三钱。各为细末，&lt;strong&gt;不可经铁器&lt;/strong&gt;，为丸。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：每日早饭后服一两，十日包须乌黑。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;岐天师加味&lt;/strong&gt;：加花椒一钱。赞此方奇绝，叹华君不畏泄天机。&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五总结对比"&gt;&lt;span&gt;五、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;医家&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;病位&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;方名/主治&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心药物&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;配伍特色&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;岐天师&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;筋&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;筋缩身痛&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;当归一两、白芍、柴胡一钱&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补血为主，佐柴胡舒肝郁&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;张仲景&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;筋&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;滋筋舒肝汤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地二两、芍药一两、柴胡&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肾肝同治，大补肾水以养肝筋&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;岐天师&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脉&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;四物加味&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;四物汤加白果、何首乌、桑叶&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;引药各达唇齿、皮毛、发鬓&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;张仲景&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;脉&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;补血上荣方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;二地、归、芍、二冬、旱莲等&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;纯补阴血，上走于面&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;华佗&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;须发&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;乌须丸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;熟地、生首乌、黑芝麻、白果等&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;忌铁器，十日取效&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“筋脉治法”以&lt;strong&gt;养血舒肝治筋，补气引血治脉&lt;/strong&gt;为纲。天师方养血中佐柴胡舒肝，张公方更从肾治肝、大补肾水以养筋；治脉则以四物为基础，巧用引经药使血荣于上。华君乌须方重剂填补，速效乌黑。诸法对筋脉失养所致的疼痛、拘挛、早衰、须发早白等症，具有重要的临床参考价值。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry><entry><title>肌肤治法：论脓窠疮粉刺 论顽癣 论冻疮 论坐板疮</title><link href="https://acuherb.xyz/posts/4-10-jifuzhifa/"/><id>https://acuherb.xyz/posts/4-10-jifuzhifa/</id><updated>2026-06-01T18:55:52Z</updated><summary>本节为《石室秘录》“肌肤治法”部分，专论&lt;strong&gt;脓窠疮、粉刺、顽癣、冻疮、坐板疮&lt;/strong&gt;等从腠理而出、较皮毛略深的肌肤病症。核心思想是：&lt;strong&gt;肌肤之病，皆气血不和，故虫得而生焉。活其气血，则病自愈。内以补气补血为主，外以药末调敷擦洗&lt;/strong&gt;。</summary><category term="卷四御集"/><content type="html">&lt;h2 class="heading-element" id="肌肤治法论脓窠疮粉刺-论顽癣-论冻疮-论坐板疮"&gt;&lt;span&gt;肌肤治法：论脓窠疮粉刺 论顽癣 论冻疮 论坐板疮&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e8%82%8c%e8%82%a4%e6%b2%bb%e6%b3%95%e8%ae%ba%e8%84%93%e7%aa%a0%e7%96%ae%e7%b2%89%e5%88%ba-%e8%ae%ba%e9%a1%bd%e7%99%a3-%e8%ae%ba%e5%86%bb%e7%96%ae-%e8%ae%ba%e5%9d%90%e6%9d%bf%e7%96%ae" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;天师曰：肌肤者，虽同是皮毛，而各有治法。肌肤之病，从腠理而出，较皮毛略深，如人生脓窠疮、粉刺、顽癣之类是也。然皆气血不和，故虫得而生焉。活其气血，则病自愈。脓窠疮，用当归三钱，生地三钱，熟地三钱，白芍三钱，麦冬三钱，天门冬三钱，川芎一钱，茯苓三钱，甘草一钱，柴胡一钱，人参一钱，白术三钱，黄芪五钱，荆芥一钱，薏仁五钱，水煎服。此方妙在补气补血之药，而略用柴胡、荆芥以发之。先服四剂，必然疮口尽加臌胀作脓。四剂后，去柴胡，加五味子五粒，又服四剂，则满身之疮如扫而愈矣。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;粉刺之症，乃肺热而风吹之，多成此刺。虽无关人病，然书生娇女各生此病，亦欠丰致。我留一方，为之添容，未为不可。方用轻粉一钱，黄芩一钱，白芷一钱，白附子一钱，防风一钱，各为细末，蜜调为丸。于每日洗面之时，多擦数遍，临睡之时，又重洗面而擦之。不须三日，自然消痕灭瘢矣。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;惟有顽癣之方最难治理，然一经我治，亦易收功。方用楝树皮一两，白薇一两，轻粉三钱，冰片一钱，生甘草一钱，蜗牛三钱，火焙干，有壳亦可用，杜大黄根一两，各为细末。先以荔枝壳扒碎其癣皮，而后以此药末，用麻油调搽之，三日即结靥而愈。此皆治肌肤之法，可以为式。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;张公曰：冻疮乃人不能耐寒。而肌肤冻死，忽遇火气，乃成冻疮耳。耳上冻疮，必人用手去温之，反成疮也。方用黄犬屎，露天久者变成白色，用炭火煅过为末，再用石灰，陈年者，炒，各等分，以麻油调之，敷上。虽成疮而烂，敷上即止痛生肌，神方也。若耳上面上虽冻而不成疮者，不必用此药，止消荆芥煎汤洗之，三日愈。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;坐板疮亦是肌肤之病，止消轻粉一钱，萝卜子种三钱，冰片半分，杏仁去皮尖十四粒，研为末。以手擦之疮口上，一日即愈。神效奇绝，无以过也。&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="一肌肤治法总纲"&gt;&lt;span&gt;一、肌肤治法总纲&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%80%e8%82%8c%e8%82%a4%e6%b2%bb%e6%b3%95%e6%80%bb%e7%ba%b2" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;定义&lt;/strong&gt;：肌肤者，虽同是皮毛，而各有治法。肌肤之病，从腠理而出，较皮毛略深。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;病机&lt;/strong&gt;：&lt;strong&gt;气血不和&lt;/strong&gt;，虫得而生，或热毒郁结，或寒冻所伤。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;治则&lt;/strong&gt;：内服补气补血之剂以调根本，外用擦敷洗药以除标邪。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="二脓窠疮"&gt;&lt;span&gt;二、脓窠疮&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%8c%e8%84%93%e7%aa%a0%e7%96%ae" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肌肤生疮化脓，反复不愈。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师内服方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：当归三钱，生地三钱，熟地三钱，白芍三钱，麦冬三钱，天门冬三钱，川芎一钱，茯苓三钱，甘草一钱，柴胡一钱，人参一钱，白术三钱，黄芪五钱，荆芥一钱，薏仁五钱。水煎服。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;服法&lt;/strong&gt;：先服四剂，疮口尽加臌胀作脓；四剂后去柴胡，加五味子五粒，再服四剂，则满身之疮如扫而愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：妙在&lt;strong&gt;补气补血&lt;/strong&gt;为主（参、芪、术、归、地、芍、二冬），略用柴胡、荆芥以发郁邪，薏仁利湿排脓。气血活则疮自愈，脓尽肌生。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="三粉刺"&gt;&lt;span&gt;三、粉刺&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%89%e7%b2%89%e5%88%ba" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;肺热而风吹之，面生粉刺，虽无关大病，然碍容貌。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师外擦方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：轻粉一钱，黄芩一钱，白芷一钱，白附子一钱，防风一钱。各为细末，蜜调为丸。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：每日洗面之时多擦数遍，临睡时重洗面再擦之。不须三日，自然消痕灭瘢。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：轻粉、黄芩清热攻毒，白芷、防风、白附子祛风散结，蜜润肌肤。药力直达面部，消刺退痕。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="四顽癣"&gt;&lt;span&gt;四、顽癣&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%9b%9b%e9%a1%bd%e7%99%a3" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;癣疾顽固难愈，瘙痒脱屑。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;天师外搽方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：楝树皮一两，白薇一两，轻粉三钱，冰片一钱，生甘草一钱，蜗牛三钱（火焙干，有壳亦可用），杜大黄根一两。各为细末。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：先以荔枝壳扒碎其癣皮，而后以此药末用麻油调搽之。三日即结靥而愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：楝树皮、杜大黄根杀虫止痒，轻粉攻毒，白薇清热，冰片透皮，蜗牛解毒散结。麻油润肤。先损其癣皮再搽药，使药力深入。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="五冻疮张公补"&gt;&lt;span&gt;五、冻疮（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%ba%94%e5%86%bb%e7%96%ae%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;人不能耐寒，肌肤冻死，忽遇火气温之，反成冻疮。耳上冻疮尤多因手温而成。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公外敷方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：黄犬屎（露天久者变成白色，炭火煅过为末），石灰（陈年者，炒），各等分。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：以麻油调之，敷疮上。虽成疮而烂，敷上即止痛生肌。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;轻症&lt;/strong&gt;：若耳上面上虽冻而不成疮者，止消荆芥煎汤洗之，三日愈。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：黄犬屎煅灰、陈石灰收敛生肌、散寒止痛，麻油润肤。荆芥汤洗可散寒通络。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="六坐板疮张公补"&gt;&lt;span&gt;六、坐板疮（张公补）&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e5%85%ad%e5%9d%90%e6%9d%bf%e7%96%ae%e5%bc%a0%e5%85%ac%e8%a1%a5" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;证候&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;臀部坐处生疮，痒痛难忍。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;张公外擦方&lt;/strong&gt;：&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;组成&lt;/strong&gt;：轻粉一钱，萝卜子（种）三钱，冰片半分，杏仁（去皮尖）十四粒。研为末。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;用法&lt;/strong&gt;：以手擦之疮口上，一日即愈。神效奇绝。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;方解&lt;/strong&gt;：轻粉攻毒杀虫，萝卜子行气散结，冰片透热止痛，杏仁润肤杀虫。药简力专。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h3 class="heading-element" id="七总结对比"&gt;&lt;span&gt;七、总结对比&lt;/span&gt;
 &lt;a href="#%e4%b8%83%e6%80%bb%e7%bb%93%e5%af%b9%e6%af%94" class="heading-mark"&gt;
 &lt;svg class="octicon octicon-link" viewBox="0 0 16 16" version="1.1" width="16" height="16" aria-hidden="true"&gt;&lt;path d="m7.775 3.275 1.25-1.25a3.5 3.5 0 1 1 4.95 4.95l-2.5 2.5a3.5 3.5 0 0 1-4.95 0 .751.751 0 0 1 .018-1.042.751.751 0 0 1 1.042-.018 1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l2.5-2.5a2.002 2.002 0 0 0-2.83-2.83l-1.25 1.25a.751.751 0 0 1-1.042-.018.751.751 0 0 1-.018-1.042Zm-4.69 9.64a1.998 1.998 0 0 0 2.83 0l1.25-1.25a.751.751 0 0 1 1.042.018.751.751 0 0 1 .018 1.042l-1.25 1.25a3.5 3.5 0 1 1-4.95-4.95l2.5-2.5a3.5 3.5 0 0 1 4.95 0 .751.751 0 0 1-.018 1.042.751.751 0 0 1-1.042.018 1.998 1.998 0 0 0-2.83 0l-2.5 2.5a1.998 1.998 0 0 0 0 2.83Z"&gt;&lt;/path&gt;&lt;/svg&gt;
 &lt;/a&gt;
&lt;/h3&gt;&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;病证&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;核心病机&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;治法&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;代表方&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;特色用药/法&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;脓窠疮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;气血不和，湿热蕴毒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;内服补气血为主&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;天师煎方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;参、芪、二地、二冬，先发后收&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;粉刺&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;肺热受风，郁于面部&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;外擦祛风清热&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;天师擦面丸&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;轻粉、黄芩、白附子，蜜调擦面&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;顽癣&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;风湿虫毒结于肌肤&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;外搽杀虫攻毒&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;天师搽癣散&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;楝树皮、轻粉、蜗牛，麻油调搽&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;冻疮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;寒冻伤肌，遇火成疮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;外敷温散生肌&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;张公敷方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;黄犬屎煅灰、陈石灰，麻油调&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;坐板疮&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;湿热虫毒，久坐郁发&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;外擦攻毒散结&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;张公擦方&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;轻粉、萝卜子、杏仁&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;“肌肤治法”以外治为主，内治为辅。天师治脓窠疮以内服补气血为本，外症从内消；粉刺、顽癣则以药末外擦直达病所。张公补冻疮、坐板疮二方，皆简便廉验，体现了中医外治法“简、便、效、廉”的特点。诸法对当今皮肤病治疗仍有借鉴意义。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</content></entry></feed>